بهبود سلامت روحی و روانی جانبازان و ایثارگران با تمرکز بر بهینه سازی مکان یابی و الگوهای طراحی مسکونی

چکیده: جنگ به عنوان یک عامل استرس زای شدید واقعه ای است که در طول تاریخ ایران بارها بر ما تحمیل شده است. هرگز نباید از پیامدهای منفی عوارض و آثار روانی آن بر روی خانواده های ایثارگران و خسارات جبران ناپذیری به بار آمده غفلت ورزید. وجود یک فرد دردمند در خانواده سایر اعضای خانواده را نیز در وضع ناراحت کننده ای قرار می دهد و ممکن است آنها را نیز دچار تعارض و کشمکش روانی کند (هابرمن ۲۰۰۰). هر کدام از مشکلات شدید و مزمن جانبازان و رزمندگان می تواند به عنوان منبعی برای استرس عمل کرده به بروز افسردگی در اعضای خانواده منجر شود. چنین وضعی بر انسجام خانواده تاثیر سوء گذاشته منجر به بروز مشکلات روانی و اجتماعی می شود و حتی گاهی باعث بروز ابهام و تضاد در ایفای نقش های خانوادگی می گردد (یمینی نیا، ۱۳۸۰). پژوهش حاضر که در راستای بازیابی روانی و بهبود عملکرد جسمی، روحی و معنوی خانواده های شاهد و ایثارگر انجام گرفته است برای حضور موفق خانواده های شاهد و ایثارگر در مسائل زندگی و دوام آوردن در این سبک زندگی شهری جهت کسب آرامش و رهایی از دغدغه های روزمره و بهبود عملکرد و تصمیم گیری های ذهنی نیاز به کاربری هایی است که این فرصت را برای انسان ها فراهم کند. بحران سلامت و عدم ایمنی محیطی در ابعاد جسمی و روانی فضاهای مسکونی معاصر را تهدید می کند. ایجاد فضای مناسب در کالبد مسکن با استفاده از عناصر معماری گذشته ایرانی و عناصر اربعه می تواند تا حدودی تداعی کننده طبیعت خداوند برای انسان ها شود و آنها را توسط حظ بصری، اصوات طبیعی، صدای پرندگان، پیچیدن صدای باد در حیاط و پارامترهایی از این قبیل برای مدتی از درگیری ذهنی با مسائل زندگی رها کند. در واقع این فضاها سبب افزایش سطح کیفی زندگی می شوند و در کاهش سطح استرس روزمره و بهبود و سلامت روانی سوق می دهد. با طراحی مناسب مسکن و افزایش حیات و در عین حال تنوع و امکان انتخاب متفاوت برای همه ی افراد به ویژه خانواده شهدا و ایثارگران می توان به بهبود و درمان سلامت روحی و روانی آنها کمک شایانی کرد. امروزه بدون در نظر گرفتن ابعاد پنهان ولی تاثیرگذار، خانه طراحی های یکنواخت و متراکمی صورت می گیرد. عمر کوتاه رضایتمندی ساکنین از خانه نشان از بی توجهی به این ابعاد دارد. این پژوهش با مطالعه عناصر خانه های سنتی که القاکننده حس رضایت و حیات در تک تک فضاهای خانه و چگونگی ترکیب و طرح بندی این عناصر است سعی در شناسایی آنها نموده است. پژوهش حاضر از روش توصیفی- تحلیلی بهره برده است و یافته های مهم آن از مطالعات اسنادی می باشد و توجه ویژه برگرفته از پایان نامه کارشناسی ارشد نگارنده اول به راهنمایی نگارنده دوم در موسسه آموزش عالی اشراق بجنورد می باشد. به نیازهای حیاتی منطبق بر فیزیولوژی انسان و آسایش او از قبیل آسایش حرارتی، نور، تهویه مطبوع و... اشاره کرد و از سویی مباحث روانشناختی مانند استقلال، فردی، خلوت و امنیت. لذا پژوهشگر و طراح سعی کرده است با بهره گیری از اصولی که ذکر شده دست به طراحی زده و آنچه در خانه های ویلایی و نهایت دو سقف در گذشته به عنوان زندگی جریان داشته و خانه را پویا نگه می داشته است در کنار مدرنیته و آسایش، امروزی باززنده سازی نماید. با نگاهی بر خانه های سنتی ایرانی، می توان به معانی رسید که تناسبات بیشتری با روح بشر دارد. خانه های سنتی به انسان بقا، آسایش و هویت می بخشد و حس سلامتی، آرامش و امنیت، هویت، کنترل مرزها و خلوت شخصی را برای خانواده های شاهد و ایثارگر فراهم می کند. بنابراین با مطالعه در مورد عناصر به کار گرفته در خانه های سنتی ایرانی و تاثیرات آن در حس حیات و زندگی ساکنین به طراحی خانه تک واحدی با مقیاس کوچک تر می پردازیم که موجبات القای حس حیات و روح و آرامش برای ساکنین باشد. در ایده هایی که به عنوان نگاهی طراحانه به موضوع داده شده است حیاط عنصری در حیات بخشی طرح تپنده طرح می باشد.

کلیدواژه ها:

مسکن ، حیات ، روحی روانی ، مکان یابی ، ایثارگران ، خانواده