بازتاب بومی مسکن روستایی (مطالعه موردی روستا در شهر محمودآباد، مازندران) هویت فرهنگی مازندران در معماری

مردمان مازندران، با تکیه بر پیشینه فرهنگی خود و در آمیزش با طبیعت سرسبز این سرزمین، هویتی خاص را در معماری مسکونی خود به نمایش گذاشته اند. گویی در این معماری، دغدغه های فرهنگی و نیازهای زندگی در هم تنیده اند و فضاهایی خلق شده اند که هم با کاربری های گوناگون سازگارند و هم روح و روان ساکنان را آرامش می بخشند. به ویژه در روستاهای مازندران، این پیوند میان فرهنگ و معماری عمیق تر، ملموس تر و است. اما متاسفانه، با گسترش شهرنشینی و صنعتی شدن جوامع، این ارتباط معنوی میان انسان و فضای سکونتش کم رنگ شده است. معماری سنتی، با همه ارزش ها و حکمت های نهفته اش، به دست فراموشی سپرده شده است. در این مقاله برآنیم تا با نگاهی تحلیلی و با بهره گیری از مطالعات میدانی، این پرسش اساسی را پاسخ دهیم: آیا معماری سنتی مازندران بازتابی مستقیم از فرهنگ غنی اصیل این سرزمین است؟ می توان ادعا کرد که ریشه های معماری بومی تبرستان در فرهنگ دیرپای آن نهفته است؟ طی مشاهدات حضوری از روستاها، به وجوه و ابعادی اشاره شد که تاثیر مستقیمی روی الگوی فعالیت ها و شیوه ی زندگی مردم و نتیجه شکل خانه های آنها داشته است. مشاهده گونه ها و دسته بندی ویژگی های آنها و علل بیان شده برای هر ویژگی، با موارد مطرح شده به عنوان مبانی نظری معماری ایرانی-اسلامی پرداخته شد. سپس ریشه مبانی مذکور، ارزشی برآمده از نوع جهان بینی مردم منطقه جستجو و صورت مصداقی مورد اشاره قرار گرفت. با بررسی مشاهدات و یافته ها مشخص شد، وجوه و ابعاد مورد اشاره می توانند به عنوان مصداق هایی برای برخی مفاهیم ارزشی از قبیل امیدواری و تلاش، توکل و اطاعت، قناعت، تواضع، نظم، تعاون، حجاب و محرمیت، صله ارحام، تکریم مهمان و طهارت باشند. این موارد به نوعی ترجمان قالب مفاهیم ارزشی منتج از نوع جهان بینی مردم است که برای سطح بندی عوامل فرهنگی موثر بر شکل خانه استفاده قرار گرفت.

کلیدواژه ها:

هویت ، فرهنگ ، معماری سنتی ، فضاهای سکونت گاهی ها