حریم محرمیت و سلسله مراتب در مسکن بومی حاشیه رودخانه سرباز استان سیستان و بلوچستان

بستر این تحقیق حاشیه رودخانه سرباز در جنوب استان سیستان و بلوچستان می باشد. این ناحیه به علت وجود رودخانه سرباز از سابقه یکجانشینی بیشتری نسبت به خیلی از مناطق این استان برخوردار است. در مسکن بومی این منطقه گونه های متنوعی مثل "کاپار"، "کپر"، "گرد توپ"، بناهای خشتی، "بان خشتی" و سنگی دیده می شوند که متناسب با بوم منطقه شکل گرفته اند. چندعملکردی بودن فضاها، وجود فضاهای منعطف و برنامه پذیر با توجه به نیاز ساکنین و فضاهایی با کیفیت های متنوع؛ اعم از باز، بسته و نیمه باز در خانه های این خطه حکایت از وجود حریم و سلسله مراتب در مسکن بومی این ناحیه دارد. این پژوهش با محوریت مطالعه ویژگی های مسکن بومی حاشیه رودخانه سرباز آغاز شد. پرسش های تحقیق عبارتند از: ۱- سلسله مراتب در مسکن بومی حاشیه رودخانه سرباز چگونه است؟ ۲- حریم ها در مسکن بومی حاشیه رودخانه سرباز چگونه شکل گرفته اند؟ ۳- عوامل موثر در شکل گیری حریم در مسکن بومی حاشیه رودخانه سرباز چیست؟ و بر این فرضیه استوار است که مسکن بومی حاشیه رودخانه سرباز به لحاظ ماهیت ساختاری و پاسخگویی به نیازهای انسانی، فرهنگی، تولیدی و محیط زیستی مجموعه ای همگن و با هویت کالبدی خاصی است که بر اساس ارزش هایی مثل محرمیت، حریم و سلسله مراتب شکل گرفته است. این پژوهش کیفی با مشاهده میدانی و نمونه گیری هدفمند انجام شده است. محدودیت تعداد فضا - حتی یک فضا به گونه ای که هر فعالیت جایگاه مختص به خود را داشته باشد، حکایت از وجود سلسله مراتب، حریم و محرمیت در مسکن بومی حاشیه رودخانه سرباز دارد؛ می توان ادعا کرد که وجود حریم، سلسله مراتب و محرمیت از شاخصه های مسکن بومی این منطقه هستند که متناسب با فرهنگ مردم جهت آسایش اهل خانه و تکریم مهمان شکل گرفته اند.

کلیدواژه ها:

حریم ، محرمیت ، سلسله مراتب ، مسکن بومی ، حاشیه رودخانه سرباز