تحلیل روانشناسی و عرفانی تزئینات رنگی مسجد نصیرالملک شیراز و تاثیر آن بر تجربه تعالی معنوی افراد

این پژوهش کیفی با روش تحلیلی-توصیفی و با تکیه بر منابع کتابخانه ای به تحلیل روانشناسی و معناشناسی رنگ در تزئینات مسجد نصیرالملک شیراز می پردازد. هدف اصلی، واکاوی این فرضیه است که پالت رنگی غیرمتداول و ساختارشکن این بند صرفا یک انتخاب زیبایی شناختی نبوده بلکه ابزاری هوشمندانه و مبتنی بر مبانی عرفانی برای هدایت روان نمازگزار از تجربه ای زیباشناختی به تجربه ای متعالی معنوی است. یافته ها نشان می دهد که برخلاف رویه رایج در معماری مذهبی پیشین که بر رنگ های سرد به ویژه نیلی و فیروزه ای تاکید داشت، مسجد نصیرالملک با تکیه بر طیف های غنی از رنگ های گرم قرمز، صورتی، نارنجی و طلایی در کنار رنگ های سرد یک زمینه سازی روانی معنوی چند مرحله ای را طراحی کرده است. این ترکیب آگاهانه سیر سلوک عارفانه از طرد "آفاق" (توجه به بیرون) به اندماج "انفس" (توجه به درون) را شبیه سازی می کند. نور رنگی عبور کرده از شیشه های ارسی با ایجاد فضایی سیال و غیرمادی در هم آمیزی عالم حس و معنا را تجسم بخشیده و شرایط ادراکی را برای شهود رنگین سالک در سیر صعود به سوی وحدت فراهم می آورد. نتیجه نهایی ارائه خوانشی نو و غافلگیرکننده از این مسجد به مثابه "دستگاه بصری-معنوی" است که از طریق روانشناسی رنگ، جغرافیای درونی انسان را برای رسیدن به حس تعالی معنوی هدایت و آماده می سازد.

کلیدواژه ها:

روانشناسی رنگ ، عرفان اسلامی ، مسجد نصیرالملک ، تعالی معنوی ، نمادگرایی رنگ