پهنه بندی خطر زمین لغزش با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) مطالعه موردی محدوده قائم شهر فیروزکوه

زمین لغزش یکی از مهم ترین مخاطرات طبیعی در مناطق کوهستانی به شمار می رود که وقوع آن می تواند پیامدهای گسترده ای از جمله تخریب زیرساخت ها، تهدید سکونتگاه های انسانی و آسیب به منابع طبیعی و محیط زیست به همراه داشته باشد. شناسایی مناطق مستعد وقوع زمین لغزش و پهنه بندی خطر آن یکی از ابزارهای اساسی در مدیریت ریسک و برنامه ریزی کاربری اراضی محسوب می شود. در این پژوهش پهنه بندی خطر زمین لغزش با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) در محدوده قائم شهر فیروزکوه انجام شده است. بدین منظور، عوامل موثر بر وقوع زمین لغزش شامل شیب، جهت شیب، لیتولوژی، تراکم آبراهه ها، کاربری اراضی، فاصله از گسل ها و فاصله از شبکه راه ها شناسایی و به صورت لایه های اطلاعاتی در محیط GIS تهیه شدند. به منظور تعیین اهمیت نسبی هر یک از عوامل از روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) استفاده شد. پس از وزن دهی لایه ها و تلفیق آن ها به روش همپوشانی وزنی، نقشه نهایی پهنه بندی خطر زمین لغزش استخراج گردید. نتایج نشان داد که بخش قابل توجهی از محدوده مورد مطالعه در پهنه خطر متوسط قرار دارد در حالی که پهنه های خطر زیاد و بسیار زیاد عمدتا در نواحی دارای شیب های تند، لیتولوژی حساس و تراکم بالای آبراهه ها متمرکز شده اند. نقشه پهنه بندی تهیه شده می تواند به عنوان مبنایی مناسب برای برنامه ریزی های محیط زیستی، توسعه زیرساخت ها و کاهش خسارات ناشی از زمین لغزش در منطقه مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

زمین لغزش ، پهنه بندی ، خطر ، سامانه اطلاعات جغرافیایی ، AHP ، قائم شهر ، فیروزکوه