تاثیر مولفه های محیطی شامل رنگ، نور و ریتم فضایی بر حس تعلق مکان و هیجانات جمعی در فضاهای شهری رویکردی روانشناختی

ادراک انسان از محیط های شهری پایدار نقش بسزایی در ارتقای سلامت روان، کیفیت زندگی و تاب آوری اجتماعی شهروندان دارد. با گسترش شهرنشینی و افزایش تراکم جمعیت، توجه به طراحی فضاهای شهری با رویکرد روان شناسی محیطی و پایداری از اهمیت ویژه ای برخوردار شده است. این پژوهش با هدف بررسی تاثیر عناصر محیطی شامل رنگ، نور و ریتم فضایی بر هیجانات جمعی و حس تعلق مکان در شهرهای پایدار انجام شد. روش تحقیق توصیفی تحلیلی و با استفاده از ابزارهای میدانی و پرسشنامه ای به منظور جمع آوری داده ها از دو نمونه شهری منتخب در ایران صورت گرفت. داده ها با بهره گیری از تحلیل های آماری شامل همبستگی پیرسون و رگرسیون چندمتغیره مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج تحقیق نشان داد که هماهنگی رنگ ها و نورپردازی مناسب در فضاهای عمومی به طور معناداری موجب کاهش اضطراب جمعی، افزایش حس امنیت و ارتقای تعلق مکان شهروندان می شود. علاوه بر این ریتم فضایی مناسب و تناسبات معماری با افزایش حس پویایی، شادی و تعامل اجتماعی مثبت مرتبط است. یافته های پژوهش نشان می دهند که طراحی شهری با تمرکز بر عناصر ادراکی و بصری می تواند ضمن ارتقای کیفیت محیط زیست شهری، بهبود هیجانات جمعی و افزایش تاب آوری روانی و اجتماعی شهروندان را به همراه داشته باشد. این نتایج می تواند به برنامه ریزان و طراحان شهری کمک کند تا فضاهای عمومی سالم، پایدار و متناسب با نیازهای روانشناختی افراد طراحی کنند و استراتژی هایی برای ارتقای تجربه شهری و بهبود کیفیت زندگی در شهرهای ایرانی ارائه نمایند.

کلیدواژه ها:

روان شناسی محیطی ، حس تعلق مکان ، فضاهای شهری پایدار ، ادراک هیجانی ، طراحی شهری