تحول دیجیتال مدیریت بهداشت ایمنی و محیط زیست (HSE): نقش هوش مصنوعی در ارتقای ایمنی صنعت ساختمان

صنعت ساخت و ساز یکی از پرریسک ترین بخشهای اقتصادی است که به دلیل ماهیت پیچیده عملیات و شرایط محیطی سخت سهم قابل توجهی در آمار حوادث و مرگ و میرهای شغلی جهانی دارد. سیستمهای سنتی مدیریت بهداشت، ایمنی و محیط زیست (HSE) اغلب بر فرآیندهای دستی و واکنشهای دیرهنگام متکی هستند که محدودیت آنها در شناسایی زودهنگام مخاطرات و پیشبینی ریسکهای بالقوه را برجسته میسازد. این پژوهش با بهره گیری از رویکرد مرور نظام مند نقش تحول آفرین هوش مصنوعی در ارتقای مدیریت ایمنی صنعت ساخت و ساز را بررسی میکند. از طریق تجزیه و تحلیل ادبیات موجود در پایگاههای بین المللی معتبر در بازه ۲۰۱۵-۲۰۲۵ فناوریهای کلیدی هوش مصنوعی شامل یادگیری ماشینی تحلیلهای پیش بینانه بینایی ماشین و پردازش زبان طبیعی شناسایی شده اند. یافته های پژوهش نشان میدهد که این فناوریها در دو تکنیک -اصلی- پایش ایمنی بلادرنگ و مدیریت پیش بینانه ریسک به طور قابل توجهی نقش ایفا میکنند. پایش بلادرنگ مبتنی بر حسگرهای تعبیه شده، دستگاههای پوشیدنی هوشمند و پهپادها امکان شناسایی فوری مخاطرات و صدور هشدارهای آنی را فراهم میسازد؛ در حالی که تحلیلهای پیش بینانه با تجزیه و تحلیل دادههای تاریخی و بلادرنگ خرابی تجهیزات و ریسکهای ایمنی کارکنان را پیش بینی کرده و نگهداری پیش بینانه را بهینه میسازد. این تحول از رویکردی واکنشی به رویکردی پیش دستانه و پیش بینانه، موجب کاهش معنی دار حوادث، بهبود بهره وری، کاهش هزینههای عملیاتی و تقویت پایداری زیست محیطی میشود. با این حال چالشهای عمده ای نظیر کمبود دادههای باکیفیت، نیاز به زیر ساخت دیجیتال پیشرفته، موانع اخلاقی و حریم خصوصی و مقاومت فرهنگی سازمانی موانعی جدی بر سر راه پذیرش و پیاده سازی موفق هستند. نتیجه گیری این مطالعه بر ضرورت توسعه چارچوبهای استاندارد بین المللی، مدلهای هوش مصنوعی مسئولانه و سازوکارهای موثر همکاری انسان ماشین برای بهره برداری، ایمن، موثر و پایدار از هوش مصنوعی در مدیریت ایمنی صنعت ساخت و ساز تاکید میکند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، بهداشت و ایمنی ، صنعت ساخت و ساز ، پایش بلادرنگ ، تحلیل پیش بینانه