مدیریت بحران و ریسک) مطالعه موردی شهر تهران

در دنیای امروز شتاب شهرنشینی تغییرات اقلیمی و افزایش بلایای طبیعی و انسانی تاب آوری شهری را به یکی از الزامات کلیدی مدیریت شهری تبدیل کرده است کلان شهر تهران به دلیل موقعیت جغرافیایی، ویژه تراکم بالای جمعیت، فرسودگی بافت های شهری و قرارگیری بر روی گسل های فعال از جمله آسیب پذیرترین شهرهای ایران در برابر بحران ها به شمار می رود. این پژوهش با هدف بررسی نقش مدیریت استراتژیک در ارتقای تاب آوری شهری تهران و حرکت از رویکرد واکنشی به سوی رویکرد پیش کنش گرا انجام گرفت. اهداف اصلی تحقیق شامل شناسایی ابعاد و شاخص های تاب آوری شهری، ارزیابی وضعیت موجود مدیریت بحران، تحلیل چالش های استقرار مدیریت استراتژیک و ارائه مدل مفهومی کاربردی برای افزایش تاب آوری تهران بود. نوآوری این پژوهش در تمرکز بر تاب آوری نهادی و مدیریتی، استفاده از فناوری های نوین در شبیه سازی بحران، توجه به اقتصاد خرد و نقش کسب و کارهای کوچک، و تاکید بر حکمرانی مشارکتی شهروندان در فرآیند مدیریت بحران است. روش شناسی پژوهش به صورت توصیفی-تحلیلی و با رویکرد ترکیبی انجام شد. جامعه آماری شامل مدیران و کارشناسان حوزه مدیریت بحران و پروژه های عمرانی شهرداری تهران بود. داده ها از طریق پرسشنامه محقق ساخته و مصاحبه نیمه ساختار یافته گردآوری شد. پایایی ابزار با آلفای کرونباخ بالاتر از ۰.۸ تایید شد و داده ها با روش های تحلیل مضمون، آزمون های آماری و مدل SWOT و AHP مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته ها نشان داد که مدیریت استراتژیک توانسته است نقاط قوت و ضعف سیستم مدیریت بحران شهری را روشن سازد، فرصت ها و تهدیدهای محیطی را شناسایی کند و زمینه تدوین استراتژی های موثر را فراهم آورد. با این حال چالش هایی چون کمبود مشارکت مردمی، ضعف هماهنگی بین بخشی و محدودیت منابع مالی همچنان پابرجاست. نتیجه گیری پژوهش بیان می کند که مدیریت استراتژیک، اگر به طور نظام مند و یکپارچه در شهرداری تهران به کار گرفته شود، می تواند نقش محوری در کاهش آسیب پذیری، ارتقای کارآمدی مدیریت بحران و تقویت تاب آوری شهری ایفا نماید.

کلیدواژه ها:

مدیریت استراتژیک ، تاب آوری شهری ، مدیریت بحران ، ریسک شهری ، شهرداری تهران