مروری بر مدل های تاب آوری و مدیریت ریسک سازمانی در حمل ونقل شهری با تاکید بر سازمان های حمل ونقل بار و مسافر شهرداری

تاب آوری سازمانی و مدیریت ریسک از مهم ترین مولفه های ارتقای عملکرد و پایداری سازمان های حمل ونقل شهری در مواجهه با شرایط پیچیده، بحران ها و عدم قطعیت های محیطی به شمار می روند. افزایش جمعیت شهری، رشد تقاضای سفر، فرسودگی ناوگان، محدودیت منابع مالی، توسعه فناوری های نوین، تغییرات اقلیمی، تهدیدهای سایبری و وقوع بحران هایی نظیر همه گیری بیماری ها و حوادث طبیعی، ضرورت بهره گیری از رویکردهای نوین مدیریت ریسک و تقویت تاب آوری سازمانی را بیش از پیش آشکار ساخته است. ازاین رو، شناخت مدل های مدیریت ریسک و تاب آوری و بررسی قابلیت به کارگیری آن ها در سازمان های حمل ونقل بار و مسافر شهری، نقش مهمی در افزایش کارایی، تداوم خدمات و بهبود کیفیت تصمیم گیری مدیریتی دارد.پژوهش حاضر با هدف مرور نظام مند مدل های تاب آوری و مدیریت ریسک سازمانی در حوزه حمل ونقل شهری و ارائه چارچوبی کاربردی برای سازمان های حمل ونقل بار و مسافر شهرداری انجام شده است. این پژوهش از نوع کاربردی و به روش مرور نظام مند است. بدین منظور، مطالعات منتشرشده در پایگاه های علمی معتبر داخلی و بین المللی با استفاده از معیارهای مشخص ورود و خروج، شناسایی، غربالگری و تحلیل شدند. در ادامه، یافته های مطالعات با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی طبقه بندی و تلفیق گردید تا مهم ترین ابعاد تاب آوری و مدیریت ریسک استخراج و تبیین شود.نتایج بررسی ها نشان داد که مدل های نوین مدیریت ریسک بر رویکردی یکپارچه، پیشگیرانه و مبتنی بر تصمیم گیری داده محور استوار هستند و در کنار آن، تاب آوری سازمانی به عنوان توانایی سازمان در پیش بینی، آمادگی، سازگاری، تداوم فعالیت و بازیابی سریع پس از بحران، نقش تعیین کننده ای در حفظ عملکرد سازمان ایفا می کند. همچنین مشخص شد که مهم ترین عوامل موثر بر تاب آوری سازمان های حمل ونقل شهری شامل رهبری اثربخش، برنامه ریزی راهبردی، منابع مالی پایدار، سرمایه انسانی توانمند، زیرساخت های فناورانه، سامانه های هوشمند حمل ونقل، فرهنگ مدیریت ریسک، مدیریت دانش، یادگیری سازمانی و همکاری میان ذی نفعان است. در مقابل، فرسودگی ناوگان، ضعف نظام نگهداری و تعمیرات، محدودیت های مالی، نارسایی زیرساخت های اطلاعاتی، تهدیدهای امنیت سایبری، تغییرات مقررات و نبود نظام یکپارچه مدیریت ریسک از مهم ترین عوامل کاهش تاب آوری سازمانی محسوب می شوند.بر اساس نتایج این پژوهش، تلفیق اصول مدیریت ریسک سازمانی با مولفه های تاب آوری می تواند ظرفیت سازمان های حمل ونقل بار و مسافر شهرداری را برای مواجهه با بحران ها، کاهش آسیب پذیری، افزایش انعطاف پذیری، بهبود کیفیت خدمات، ارتقای بهره وری و افزایش رضایت شهروندان به طور قابل توجهی افزایش دهد. همچنین پیشنهاد می شود سازمان های حمل ونقل شهری با استقرار نظام جامع مدیریت ریسک، توسعه سامانه های هوشمند، تدوین برنامه های تداوم فعالیت، تقویت سرمایه انسانی و پایش مستمر ریسک ها، زمینه ارتقای تاب آوری سازمانی و دستیابی به توسعه پایدار در نظام حمل ونقل شهری را فراهم آورند.

کلیدواژه ها:

تاب آوری سازمانی ، مدیریت ریسک سازمانی ، حمل ونقل شهری ، سازمان حمل ونقل بار و مسافر ، شهرداری ، مرور نظام مند ، عملکرد سازمانی