مقایسه فعالیت ورزشی سرعتی_پرتوان میان وعده ای و تناوبی هم حجم: پاسخ های حاد سوخت وسازی_هورمونی در مردان دارای اضافه وزن

زمینه و هدف: به­تازگی فعالیت­ های ورزشی میان­­ وعده ای به عنوان رویکردی نوین، کم­زمان و کاربردی برای بهبود پیامدهای سوخت وسازی و تندرستی ارائه شده اند؛ به­ ویژه برای افرادی که به دلایل زمانی یا تحمل پذیری قادر به انجام جلسه های درازمدت تمرین نیستند. این الگوها همواره شامل اجرای وهله های بسیار کوتاه اما پرشدت فعالیت ورزشی در طول روز هستند و هدف آن ها بیشینه­ سازی تحریک سوخت ­و­سازی با کمترین زمان خالص فعالیت است. با وجود یافته­های  رو به رشد درباره اثرات سودمند فعالیت­های میان وعده ای بر مهار و کنترل گلوکز، آمادگی هوازی و هزینه انرژی، داده های انسانی درباره پاسخ های حاد سوخت­و­سازی– هورمونی این الگوها همچنان اندک است؛ به ویژه زمانی که با فعالیت های­سرعتی – پرتوان تناوبی هم­ حجم مقایسه می شوند. از این رو، این پژوهش با هدف مقایسه پاسخ­ های حاد سوخت ­وسازی و برخی نشانگرهای هورمونی به فعالیت سرعتی _ پرتوان میان­ وعده ای و تناوبی هم­حجم در مردان دارای اضافه وزن انجام شد.مواد و روش­ها: این پژوهش به صورت نیمه تجربی متقاطع با اندازه گیری مکرر انجام شد. چهارده مرد دارای اضافه وزن (با نمایه توده بدن بیش از ۲۵ کیلوگرم بر متر مربع) در دو شرایط آزمایشی جداگانه و به­ صورت تصادفی، با فاصله شست وشوی یک هفته ای شرکت کردند. شرایط آزمایشی شامل: یک وهله فعالیت سرعتی _ پرتوان تناوبی (ISE) و دو وهله فعالیت سرعتی _ پرتوان میان­ وعده ای هم حجم (SES۱+SES۲) در صبح و عصر بود که هر دو بر­پایه آزمون وینگیت طراحی شدند. اندازه گیری گازهای تنفسی برای تعیین اکسیژن مصرفی اضافی پس از ورزش (EPOC)، نسبت تبادل تنفسی (RER) و اکسایش چربی و کربوهیدرات به صورت تراکمی و نقطه ای تا ۳۰ دقیقه دوره بازیافت انجام شد. نمونه­­های خونی در سه زمان (پیش از فعالیت، بلافاصله پس از فعالیت و ۳۰ دقیقه پس از فعالیت) برای سنجش لاکتات، گلوکز، انسولین، کورتیزول، نسبت کورتیزول به انسولین، اپی نفرین، نوراپی نفرین، گلیسرول و اسیدهای چرب غیر استریفه شده (NEFA) جمع آوری شد. داده ها با استفاده از آزمون های تحلیل واریانس مکرر یک طرفه و دوطرفه در سطح معناداری کمتر از ۵ صدم تحلیل شدند.نتایج: یافته های پژوهش نشان داد که افزایش پاسخ EPOC، هزینه انرژی تام (کل فعالیت و دوره بازیافت) و اکسایش تجمعی سوبستراهای سوختی در الگوی فعالیت میان­ وعده ای به­ طور معناداری بیشتر از فعالیت سرعتی _ پرتوان تناوبی هم حجم بود (۰۵/۰>P). در مقابل، پاسخ­­های گلیکولیتیکی و سمپاتوآدرنالی، شامل افزایش لاکتات و کاتکولامین ها، بلافاصله پس از فعالیت در الگوی سرعتی _ پرتوان تناوبی چشمگیر تر بود. از سوی دیگر، پاسخ های لیپولیتیکی، به ­ویژه افزایش غلظت گلیسرول و NEFA در پایان دوره بازیافت، در الگوی میان ­وعده ای به­ طور معناداری بیشتر دیده شد (۰۵/۰>P). تفاوت معناداری در RER  و مقادیر اکسایش نقطه ای چربی و کربوهیدرات طی دوره بازیافت بین دو الگو دیده نشد.نتیجه گیری: یافته­ های این پژوهش نشان می­ دهد که توزیع زمانی فعالیت ­های سرعتی _ پرتوان در قالب میان­وعده های ورزشی، با وجود همسان ­سازی حجم و شدت کلی فعالیت بدنی، می­تواند پاسخ­های تجمعی سوخت وسازی و هزینه انرژی بیشتری نسبت به اجرای همان حجم فعالیت در قالب یک وهله تناوبی ایجاد کند. این الگو با ایجاد محیط لیپولیتیکی مساعدتر در دوره بازیافت، شاید به عنوان رویکردی کم زمان و بالقوه موثر برای بهبود اکسایش چربی و وضعیت سوخت­و­سازی در مردان دارای اضافه وزن مورد توجه قرار گیرد. با این همه، بررسی اثرات درازمدت و پنجره های بازیافت طولانی تر برای تایید پیامدهای بالینی و ترکیب بدن ضروری است.

کلیدواژه ها:

فعالیت میان وعده ورزشی ، فعالیت سرعتی_پرتوان تناوبی ، EPOC ، اکسایش سوبسترا ، پاسخ های هورمونی