طراحی الگوی بودجه ریزی عملیاتی برای پروژه های خدمات شهری با رویکرد پیوند هزینه و عملکرد در شهرداری

بودجه ریزی در شهرداری های ایران به عنوان مهم ترین سند مالی و برنامه ریزی، متاسفانه همچنان در بسیاری از موارد بر پایه روش های سنتی و افزایشی انجام می شود که در آن اعتبارات سال جاری بر اساس هزینه های سال قبل و بدون توجه به عملکرد واقعی و نتایج حاصله تخصیص می یابد. این رویکرد که ریشه در نظام حسابداری نقدی و ساختارهای اداری بروکراتیک دارد، نه تنها شفافیت مالی را با چالش جدی مواجه ساخته، بلکه موجب هدررفت قابل توجه منابع عمومی، کاهش بهره وری در پروژه های خدمات شهری، نارضایتی شهروندان و ناتوانی مدیران در ارزیابی اثربخشی هزینه های انجام شده گردیده است. پژوهش حاضر با هدف طراحی یک الگوی جامع و عملیاتی برای استقرار بودجه ریزی مبتنی بر عملکرد در حوزه خدمات شهری شهرداری ها انجام شده است. این الگو در هفت گام مشخص شامل شناسایی و دسته بندی پروژه ها، تعریف شاخص های کلیدی عملکرد، برآورد دقیق هزینه ها، تخصیص بودجه بر اساس اولویت و بازدهی، طراحی فرم های استاندارد گزارش دهی، پایش مستمر عملکرد و تهیه گزارش های تحلیلی سالانه تدوین گردیده است. رویکرد این پژوهش ترکیبی از مطالعات کتابخانه ای، بررسی تجارب موفق داخلی و خارجی، تحلیل اسناد بالادستی و استانداردهای حسابداری بخش عمومی و نیز بومی سازی بر اساس شرایط خاص شهرداری های ایران می باشد. نتایج حاصل از مطالعه موردی یک شهرداری که این الگو را به اجرا درآورده، نشان می دهد که استقرار نظام بودجه ریزی عملیاتی موجب افزایش ۳۰ درصدی بهره وری هزینه ها، کاهش ۲۰ درصدی هزینه های غیرضروری، افزایش ۴۰ درصدی شفافیت مالی و بهبود ۳۵ درصدی عملکرد پروژه های خدمات شهری گردیده است. الگوی پیشنهادی این پژوهش می تواند به عنوان یک دفترچه راهنمای عملی برای ادارات برنامه ریزی و ارزیابی خدمات شهری، واحدهای اجرایی و حوزه های مالی شهرداری ها مورد استفاده قرار گیرد و زمینه ساز تحولی بنیادین در نظام بودجه ریزی و مدیریت مالی شهرداری ها گردد.

کلیدواژه ها:

بودجه ریزی عملیاتی ، خدمات شهری ، شاخص های کلیدی عملکرد ، پیوند هزینه و عملکرد ، شهرداری