تبیین و ارائه الگوهای نوین توانمندسازی فراگیران آموزش های فنی و حرفه ای در بستر دیجیتال

مقدمه و هدف با ظهور انقلاب صنعتی چهارم و تسریع تحولات دیجیتال ماهیت مشاغل و مهارت های مورد نیاز بازار کار دستخوش تغییرات بنیادین شده است. در این زیست بوم جدید آموزش های فنی و حرفه ای (TVET) سنتی دیگر پاسخگوی نیازهای پیچیده عصر دیجیتال نیستند و «توانمندسازی» مهارت آموزان نیازمند بازتعریف است. هدف اصلی این پژوهش شناسایی مولفه های کلیدی و طراحی مدلی جامع برای توانمندسازی جامعه هدف آموزش های فنی و حرفه ای به منظور انطباق پذیری با الزامات عصر دیجیتال می باشد. روش شناسی: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر رویکرد آمیخته (کیفی-کمی) با طرح اکتشافی متوالی است. در فاز کیفی، با استفاده از روش تحلیل مضمون و مصاحبه نیمه ساختار یافته با ۱۸ نفر از خبرگان حوزه آموزش های مهارتی و مدیران صنایع دیجیتال که با روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند، ابعاد و مولفه های توانمندسازی شناسایی شد. در فاز کمی بر اساس یافته های کیفی پرسشنامه ای محقق ساخته تدوین و در میان ۳۸۴ نفر از مربیان و مهارت آموزان مراکز فنی و حرفه ای توزیع گردید. جهت برازش و اعتبارسنجی مدل نهایی از روش مدل سازی معادلات ساختاری (SEM) و نرم افزار Smart-PLS استفاده شد. یافته ها: نتایج بخش کیفی منجر به شناسایی ۴ بعد اصلی و ۱۶ مولفه فرعی شد. ابعاد اصلی شامل شایستگی های دیجیتال و فناورانه (مانند سواد داده و کار با هوش مصنوعی)، توانمندی های روان شناختی و شناختی (مانند خودکارآمدی دیجیتال و تفکر انتقادی)، زیرساخت های پداگوژیک نوین (مانند یادگیری مبتنی بر شبیه سازی) و زیست بوم تعاملی صنعت و آموزش بود. نتایج بخش کمی نشان داد که تمامی ابعاد شناسایی شده تاثیر مثبت و معناداری بر سازه توانمندسازی دارند. همچنین یافته ها حاکی از آن است که مولفه شایستگی های دیجیتال بیشترین ضریب تاثیر را در تبیین واریانس توانمندسازی جامعه هدف دارد. نتیجه گیری و پیامدها مدل مستخرج نشان می دهد که در عصر دیجیتال توانمندسازی تنها به معنای انتقال مهارت های فنی سخت نیست بلکه نیازمند ترکیبی از مهارت های نرم، سواد دیجیتال و حمایت های ساختاری است. این پژوهش به سیاست گذاران نظام آموزشی پیشنهاد می کند که پارادایم آموزشی را از «مهارت محوری صرف» به شایستگی محوری دیجیتال تغییر دهند و با ایجاد مراکز نوآوری مشترک با صنایع پیشرو شکاف میان آموزش های کلاسی و واقعیت های بازار کار دیجیتال را مرتفع سازند.

کلیدواژه ها:

توانمندسازی مهارت ، آموزش فنی و حرفه ای (TVET) ، عصر دیجیتال ، شایستگی های دیجیتال ، مدل سازی معادلات ساختاری