از متن قانون تا واقعیت اجرا تحلیل تطبیقی اجرای قوانین حفاظت از داده در ایران و مصر با نگاهی به تجربیات منطقه ای

تحولات شتابان فناوری های دیجیتال و گسترش اقتصاد داده، محور حمایت از داده های شخصی را به یکی از محورهای اصلی حکمرانی دیجیتال تبدیل کرده است. بسیاری از کشورها با الهام از الگوهای نوین حقوق تطبیقی به تدوین قوانین جامع حفاظت از داده های شخصی روی آورده اند؛ با این حال، تجربه عملی نشان می دهد چالش اصلی نه در تصویب قانون بلکه در کیفیت اجرا و کارآمدی سازوکارهای نظارتی نهفته است. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی تحلیلی و روش تطبیقی وضعیت اجرای قواعد حمایت از داده های شخصی در ایران و مصر را بررسی می کند و در پی تحلیل شکاف میان سطح تقنینی و سطح اجرایی در این دو نظام حقوقی است. در این چارچوب ساختارهای قانونی، میزان استقلال نهادهای ناظر، سازوکارهای رسیدگی به تخلفات و ضمانت اجراهای پیش بینی شده مورد ارزیابی قرار می گیرد. یافته ها نشان می دهد مصر با تصویب قانون مستقل حمایت از داده های شخصی گام مهمی در تنظیم این حوزه برداشته در حالی که در ایران حمایتها عمدتا در قالب مقررات پراکنده و پیش نویس های تقنینی مطرح شده است. با وجود این تفاوت در هر دو کشور ضعف استقلال نهادی، ابهام در تقسیم صلاحیت ها و محدودیت ابزارهای نظارتی اجرای موثر حمایت از داده های شخصی را با چالش مواجه کرده است. در نتیجه، فاصله ای معنادار میان اهداف اعلامی قانون گذار و واقعیت اجرایی مشاهده می شود در پایان مقاله با بهره گیری از تجربیات منطقه ای پیشنهادهایی برای تقویت نهادهای نظارتی و ارتقای ضمانت اجراها ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

حفاظت از داده های شخصی ، اجرای ، قانون ، تحلیل تطبیقی ، ایران ، مصر