طراحی و تبیین یک چارچوب فرآیند محور برای تاب آوری سازمانی مبتنی بر دیجیتالی سازی فرآیندها

تاب آوری سازمانی در محیط های پرتلاطم و ناپایدار کنونی به یکی از دغدغه های اصلی مدیران و پژوهشگران حوزه مدیریت تبدیل شده است. پژوهش های معاصر نشان می دهند تاب آوری صرفا به معنای بازگشت سازمان به وضعیت پیش از بحران نیست؛ بلکه یک قابلیت پویا و چندبعدی است که مجموعه ای از توانمندی ها شامل پیش بینی و آمادگی، پاسخگویی، انطباق و یادگیری و نوسازی پس از بحران را دربرمی گیرد (Duchek, ۲۰۲۰; Vogus & Sutcliffe, ۲۰۰۷). همزمان تحول دیجیتال و به ویژه دیجیتالی سازی فرآیندهای کسب وکار به عنوان مسیر اجرایی مهم برای تقویت تاب آوری مطرح شده اند؛ زیرا با افزایش شفافیت، پایش پذیری و یکپارچگی اطلاعات و همچنین کاهش وابستگی به اجرای دستی، امکان تصمیم گیری سریع تر و تداوم عملیات در شرایط اختلال را فراهم می کنند (Bras et al., ۲۰۲۳; Cazoni et al., ۲۰۲۴). با این حال بخش قابل توجهی از مطالعات پیشین رابطه تحول دیجیتال و تاب آوری را در سطح کلان سازمانی بررسی کرده و کمتر به سازوکارهای فرآیندی ایجاد تاب آوری پرداخته اند. مقاله حاضر با رویکرد تحلیلی-تبیینی و با هدف مرور هدفمند ادبیات، یک چارچوب فرآیندمحور برای تاب آوری سازمانی مبتنی بر دیجیتالی سازی فرآیندها ارائه می کند. در چارچوب پیشنهادی، هوشمندی فرآیندی به عنوان سازه ای میانجی معرفی می شود که از طریق اتوماسیون فرآیندها و اتوماسیون هوشمند (ترکیب RPA و هوش مصنوعی) تقویت شده و مسیر اثرگذاری دیجیتالی سازی بر تاب آوری را توضیح می دهد (Wellmann et al., ۲۰۲۰; Wewerka & Reichent, ۲۰۲۰). خروجی مقاله شامل تبیین مرحله به مرحله سازوکار اثرگذاری، تعریف دقیق متغیرها و ابعاد آن ها و ارائه جداول طبقه بندی متغیرها و نگاشت ابعاد دیجیتالی سازی به ابعاد تاب آوری است. نتایج تحلیلی مقاله به مدیران پیشنهاد می کند که به جای سرمایه گذاری های جزیره ای و ابزارمحور بر دیجیتالی سازی و هوشمندسازی فرآیندهای کلیدی و بحرانی تمرکز کنند تا ظرفیت پاسخگویی و انطباق سازمان در مواجهه با اختلالات تقویت شود.

کلیدواژه ها:

تاب آوری سازمانی ، دیجیتالی سازی فرآیندها ، مدیریت فرآیندهای کسب و کار ، اتوماسیون هوشمند ، هوشمندی فرآیندی