بررسی مروری رویکردهای برنامه ریزی فضاهای عمومی شهری و تاثیر آن بر تعاملات اجتماعی

فضاهای عمومی شهری نقش مهمی در تقویت تعاملات اجتماعی، ارتقای کیفیت زندگی و سلامت روان و جسم شهروندان دارند. طراحی و برنامه ریزی این فضاها باید امکان دسترسی، امنیت، راحتی و تنوع فعالیت ها را برای تمامی گروه های سنی و اجتماعی فراهم کند. ویژگی های کالبدی مانند نفوذپذیری، خوانایی، مقیاس مناسب و حضور فضاهای سبز همراه با مبلمان انعطاف پذیر و مسیرهای پیاده رو می توانند سطح تعاملات اجتماعی و حس تعلق به جامعه را افزایش دهند. این مطالعه با بهره گیری از روش مروری نظام مند کتابخانه ای، با جستجوی گسترده در پایگاه های داده بین المللی و تحلیل انتقادی مقالات علمی منتشر شده بین سال های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۵، ابعاد کالبدی، اجتماعی رفتاری و اکولوژیکی فضاهای عمومی و تاثیر آنها بر تعاملات اجتماعی را بررسی کرده است. یافته ها نشان می دهد که رویکردهای عدالت فضایی و شمول، از جمله دسترسی برابر برای زنان، سالمندان و افراد دارای محدودیت حرکتی به ایجاد فضاهای فراگیر و کاهش نابرابری های اجتماعی کمک می کنند. همچنین استفاده از فناوری های دیجیتال و رسانه های تعاملی می تواند فضاهای کم استفاده را فعال و حضور اجتماعی را افزایش دهد. با این حال چالش هایی مانند تراکم جمعیت، مدیریت ناکارآمد و کمبود زیرساخت های سبز می تواند تحقق کامل اهداف اجتماعی را محدود کند. این پژوهش تاکید می کند که ادغام ابعاد کالبدی، اجتماعی، رفتاری و اکولوژیکی در طراحی فضاهای عمومی و اتخاذ رویکردهای انعطاف پذیر مشارکت محور و دسترسی محور می تواند راهبردی موثر برای ارتقای کیفیت زندگی شهری و بهبود سرمایه اجتماعی باشد.

کلیدواژه ها:

فضاهای عمومی ، تعامل اجتماعی ، کیفیت زندگی شهری ، عدالت فضایی ، شمول اجتماعی ، طراحی شهری پایدار