چارچوب برنامه ریزی شهری کم کربن برای دستیابی به شهرهای نیت زرو (Net-Zero)

شتاب تحولات اقلیمی و سهم قابل توجه شهرها در تولید گازهای گلخانه ای موجب شده است که برنامه ریزی شهری از چارچوب های سنتی کنترل رشد کالبدی فراتر رود و به عرصه ای برای بازتنظیم روابط میان ساختار فضایی، مصرف انرژی و پایداری محیطی تبدیل شود. در این میان مفهوم شهرهای کم کربن و دستیابی به تراز کربن خنثی به یکی از محورهای اصلی نظریه های نوین برنامه ریزی شهری بدل شده است. با وجود این، تحقق چنین الگویی تنها از طریق مداخلات فناورانه در حوزه انرژی امکان پذیر نیست و نیازمند بازاندیشی در منطق سازمان فضایی، شهر، سیاست های زمین و مسکن، الگوهای تراکم و نحوه پیوند کاربری زمین با شبکه های جابه جایی است. هدف این پژوهش تحلیل پیوندهای ساختاری میان برنامه ریزی کم کربن، سازمان فضایی شهر و سیاست گذاری زمین و مسکن در چارچوب گذار به شهرهای دارای تعادل کربنی و همچنین بررسی چگونگی ادغام اصول تاب آوری اقلیمی در ساختار طرح های توسعه شهری است. روش پژوهش مبتنی بر رویکرد کتابخانه ای و مروری نظام مند بر ادبیات نظری و تجربی برنامه ریزی شهری، اقتصاد، زمین، فرم کالبدی شهر و مطالعات اقلیمی شهری است که از طریق تحلیل تطبیقی دیدگاه ها و مدل های تحلیلی موجود انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که شدت انتشار کربن شهری به طور مستقیم با ویژگی های مورفولوژیک، شهر، الگوی توزیع تراکم، فاصله میان محل سکونت و فعالیت و نحوه استقرار زیرساخت های حمل و نقل ارتباط دارد و سیاست های زمین و مسکن نقش تعیین کننده ای در هدایت این الگوهای فضایی ایفا می کنند. همچنین ادغام زیرساخت های سبز، طراحی فشرده و چند عملکردی محلات و بازتعریف شاخص های برنامه ریزی فضایی می تواند همزمان کاهش انتشار و افزایش تاب آوری در برابر مخاطرات اقلیمی را تقویت کند. جمع بندی تحلیل ها نشان می دهد که گذار به شهرهای کم کربن مستلزم تحول پارادایمی در نظام برنامه ریزی شهری است؛ تحولی که در آن طرح های توسعه شهری به ابزارهایی راهبردی برای تنظیم جریان های انرژی، جابه جایی و استفاده از زمین در مقیاس شهر تبدیل می شوند و ساختار فضایی شهر در خدمت تعادل میان توسعه شهری و پایداری اقلیمی قرار می گیرد.

کلیدواژه ها:

اقتصاد زمین شهری ، ساختار فضایی شهر ، شهر کم کربن ، تاب آوری اقلیمی