بازتعریف مهندسی نرم افزار در عصر هوش مصنوعی از سیستم های سایبر-فیزیکی تا پارادایم انسان محور

با پدیدار شدن هوش مصنوعی مولد مدل های زبانی بزرگ و سیستم های خودمختار مهندسی نرم افزار از یک فرآیند صرفا فنی کدنویسی به یک اکوسیستم پیچیده اجتماعی-فنی تغییر ماهیت داده است. این تحول، پارادایم نیازمند بازنگری بنیادین در چرخه حیات توسعه نرم افزار با تمرکز بر تعاملات انسان و عامل های هوشمند است. هدف اصلی این پژوهش تبیین نقشه راه آینده فرآیندهای توسعه و سیستم های نرم افزاری با تمرکز بر نقش محوری انسان، ارزیابی چالش های شناختی توسعه دهندگان و تحلیل رفتارهای پدیدار در محیط های سایبر فیزیکی است. برای دستیابی به این هدف با اتکا به روش شناسی ساختاریافته تحلیلی و با به کارگیری تتراد رسانه ای «مک لوهان» به عنوان لنز نظری اثرات دگرگون کننده هوش مصنوعی را در چهار بعد، تقویت، منسوخ سازی، احیاء و معکوس شدن تحلیل می کند. یافته های این تحقیق نشان می دهد که اگرچه هوش مصنوعی سرعت تولید کد را به شدت افزایش می دهد، اما چالش های عمیقی چون فرسودگی شناختی توسعه دهندگان، پدیده تماشاگر در عیب یابی، سوگیری الگوریتمی در واسط های کاربری سازگار و فروپاشی مدل را پدید می آورد. همچنین مفهوم اصالت و صحت نرم افزار از یک ویژگی ایستا و پیش بینی پذیر به مفهوم سلامت اکوسیستم پدیدار و تاب آوری پویا تغییر یافته است که فراتر از معیارهای سنتی ارزیابی کیفیت قرار می گیرد. بر اساس تحلیل های انجام شده، نتیجه گیری می شود که مهندسی نرم افزار در افق ۲۰۳۰ نیازمند همگرایی بین رشته ای با علوم شناختی، روان شناسی سازمانی و جامعه شناسی است تا بتواند پایداری، امنیت و اخلاق مداری را در تیم های ترکیبی انسان-عامل (هوشمند) تضمین کند. نقشه راه پیشنهادی در این مقاله چارچوبی عملیاتی برای طراحان، توسعه دهندگان و سیاست گذاران حوزه فناوری فراهم می سازد تا چالش های نوظهور را به فرصت های پایدار تبدیل کنند.

کلیدواژه ها:

مهندسی نرم افزار ، انسان محور ، هوش مصنوعی برای مهندسی نرم افزار ، واسط کاربری سازگار (AUT) ، عملیات هوش مصنوعی (AIOps) ، اکوسیستم های پدیدار