رابطه تمرکز مالکیت و ماهیت خانوادگی شرکت با انتخاب حسابرس

هدف این پژوهش بررسی تاثیر تمرکز مالکیت و ماهیت خانوادگی شرکت بر انتخاب حسابرس در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی دوره زمانی ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۲ است. بر اساس مبانی نظری نمایندگی، فرضیه تحکیم کنترل و ادبیات حاکمیت شرکتی انتظار میرود ساختار مالکیت از مهمترین تعیین کننده های کیفیت حسابرسی باشد. در این راستا داده های ۱۰ ساله شرکت ها پس از اعمال معیارهای حذف و غربالگری با استفاده از الگوی رگرسیون لجستیک دو جمله ای و داده های تابلویی مورد آزمون قرار گرفتند. یافته ها نشان می دهد تمرکز مالکیت رابطه منفی و معناداری با انتخاب حسابرسان باکیفیت دارد؛ بدین معنا که افزایش نفوذ سهامداران عمده احتمال به کارگیری حسابرسان بزرگ را کاهش می دهد. همچنین ماهیت خانوادگی شرکت نیز اثر منفی و معناداری بر انتخاب حسابرس دارد. این نتیجه با دیدگاه ثروت عاطفی در شرکت های خانوادگی و تمایل به حفظ کنترل و اجتناب از نظارت بیرونی سازگار است. آزمون اثر تعاملی نیز نشان می دهد که ترکیب مالکیت متمرکز و خانوادگی اثر هم افزا بر کاهش احتمال انتخاب حسابرسان بزرگ دارد؛ به گونه ای که شرکت های خانوادگی با تمرکز مالکیت بالا به مراتب کمتر از حسابرسان معتبر استفاده می کنند. افزون بر این نتایج نشان داد که متغیرهای کنترلی همچون اندازه شرکت و اهرم مالی اثر مثبت و معناداری بر انتخاب حسابرس دارند؛ در حالی که رشد بالا و سودآوری کمتر نیز احتمال انتخاب حسابرسان بزرگ را افزایش می دهد. نتایج این پژوهش نشان می دهد که در بازار سرمایه ایران - که ویژگی آن تمرکز مالکیت و حضور قابل توجه شرکت های خانوادگی است - انگیزه های کنترلی سهامداران عمده نقش تعیین کننده ای در انتخاب کیفیت حسابرس ایفا می کند. این یافته ها موید آن است که سازوکارهای نظارت بیرونی در چنین محیط هایی هنوز به طور کامل نهادینه نشده و انتخاب حسابرس بیش از آنکه بر الزامات نظارتی مبتنی باشد از ساختار مالکیت و ترجیحات کنترلی مالکان تاثیر می پذیرد. این پژوهش پیامدهای مهمی برای سیاست گذاران، نهادهای ناظر و سرمایه گذاران در زمینه طراحی سازوکارهای موثر حاکمیت شرکتی دارد.

کلیدواژه ها:

تمرکز مالکیت ، ماهیت خانوادگی شرکت ، انتخاب حسابرس ، حاکمیت شرکتی