ترمیم نظام حکمرانی؛ ارائه الگوی یکپارچه برای اصلاح نظام مدیریت سرزمینی و تحقق توسعه پایدار ایران

تحولات پرشتاب اقتصادی، اجتماعی، فناورانه، زیست محیطی و ژئوپلیتیکی در دهه های اخیر، نظام های حکمرانی را با چالش های پیچیده و چندبعدی مواجه ساخته است. در ایران نیز پراکندگی نهادی، تداخل وظایف، تمرکزگرایی، ضعف هماهنگی میان دستگاه های اجرایی، نارسایی نظام برنامه ریزی و فاصله میان سیاست گذاری و اجرا، موجب کاهش کارآمدی مدیریت سرزمینی و دشواری در تحقق توسعه پایدار شده است. در چنین شرایطی، اصلاح ساختار حکمرانی صرفا به تغییرات سازمانی محدود نیست، بلکه مستلزم بازطراحی نظام تصمیم گیری، ارتقای ظرفیت نهادی، تقویت حکمرانی چندسطحی، افزایش مشارکت ذی نفعان و استقرار سازوکارهای هوشمند سیاست گذاری است. هدف این پژوهش، ارائه الگویی یکپارچه برای اصلاح نظام مدیریت سرزمینی در چارچوب ترمیم نظام حکمرانی با هدف تحقق توسعه پایدار ایران است. پژوهش حاضر از نوع کاربردی و توسعه ای بوده و با استفاده از روش توصیفی–تحلیلی و بهره گیری از مطالعات اسنادی، ادبیات نظری حکمرانی، مدیریت سرزمینی و توسعه پایدار را تحلیل می کند. همچنین، با بررسی تجربه کشورهای موفق و تحلیل وضعیت موجود ایران، چارچوبی مفهومی برای اصلاح نظام حکمرانی ارائه می شود. نتایج پژوهش نشان می دهد که دستیابی به توسعه پایدار بدون ایجاد یک نظام حکمرانی یکپارچه امکان پذیر نیست. الگوی پیشنهادی این مقاله بر پنج رکن اساسی شامل حکمرانی یکپارچه، مدیریت هوشمند داده محور، هماهنگی نهادی، مشارکت اجتماعی و ارزیابی مستمر عملکرد استوار است. این الگو ضمن کاهش موازی کاری سازمانی، ظرفیت تصمیم گیری ملی را افزایش داده، عدالت فضایی را تقویت کرده و زمینه ارتقای تاب آوری، بهره وری و انسجام مدیریتی کشور را فراهم می کند.

کلیدواژه ها:

ترمیم نظام حکمرانی ، مدیریت سرزمینی ، حکمرانی یکپارچه ، سیاست گذاری عمومی ، برنامه ریزی سرزمینی ، اصلاح نهادی.