بررسی نظریه واکنش منطقی در تمکین مالیات اسلامی در سطح مودیان حقیقی

مقدمه: از جمله معیارهای اثرگذار بر تمکین مالیات اسلامی عوامل درونی مودیان مانند نیت، نگرش و هنجار ذهنی آنان است. هم چنین، تا زمانی که مودی مالیات اسلامی ضرورت، اهمیت و فواید پرداخت خمس و زکات را نداند آن را پرداخت نمی­کند. از این رو، لازم است ابعاد رفتاری تمکین مالیاتی مودیان (اشخاص حقیقی) بررسی شده و اثر پرداخت­ مالیات اسلامی بر حل مشکلات اقشار ضعیف جامعه مشخص  شود. در این راستا، پژوهش حاضر به بررسی رابطه بین نیت، نگرش و هنجار ذهنی مودی با تمکین مالیات اسلامی می پردازد. روش پژوهش: این پژوهش از لحاظ هدف، کاربردی و از نظر ماهیت و روش پیمایشی-میدانی بوده و با استدلال استقرایی انجام شده است. جامعه آماری پژوهش را استادان حوزه های علمیه و دانشگاه، حسابرسان، حسابداران و صاحبان مشاغل و اشخاص حقیقی مراجعه کننده به موسسات خیریه برای پرداخت خمس و زکات در سال ۱۳۹۴ تشکیل می دهد. داده های پژوهش با استفاده از پرسش نامه کتبی جمع آوری شده و فرضیه­های پژوهش با دو روش همبستگی پیرسون و معادلات ساختاری بررسی شده است. یافته ها: نتایج پژوهش حاکی از آن است که نگرش و هنجار ذهنی در سطح هر مودی (شخص حقیقی) با تمکین مالیات اسلامی رابطه معنی داری دارد. هم چنین، نیت مودی مالیات اسلامی بر رابطه بین نگرش و هنجار ذهنی در سطح هر مودی (شخص حقیقی) با تمکین مالیات اسلامی اثر معنی داری دارد. نتیجه گیری: ترغیب به پرداخت داوطلبانه خمس و زکات، یکی از رهیافت­های موثر برای بهبود وضعیت معیشتی اقشار ضعیف جامعه است و مراجع ذیصلاح باید با تقویت عوامل موثر بر تمکین مالیاتی (نیت، نگرش و هنجار ذهنی مودی مالیاتی) از آن برای نیل به کاهش فقر اقتصادی با تشویق مودیان استفاده کنند.

کلیدواژه ها:

Action Response Theory ، Attitude and Subjective Norm of Tax Payer ، Intention ، Islam Religion ، Islamic Tax Compliance