هوش مصنوعی در روان شناسی نوین: تحلیل کاربردها، چالش های اخلاقی و چشم اندازهای آینده

هوش مصنوعی در سال های اخیر به عنوان یکی از پیشران های کلیدی در تحول پارادایم های سلامت روان، مطرح شده است (Blease et al., 2020). پژوهش حاضر با هدف تحلیل انتقادی کاربردها، چالش های اخلاقی و چشم اندازهای آتی هوش مصنوعی در ارزیابی و مداخلات روان شناختی تدوین شده است. این مطالعه به صورت مرور روایی ساختاریافته انجام شد و داده ها از طریق جست وجوی نظام مند در پایگاه های علمی معتبر نظیر Scopus، Web of Science، PubMed و SID با استفاده از کلیدواژه های مرتبط در بازه زمانی 2020 تا 2025 گردآوری شدند. یافته ها نشان داد که هوش مصنوعی در زمینه های تشخیص خودکار اختلالات روانی، تحلیل الگوهای رفتاری از طریق داده های بزرگ (Big Data)، ارائه مداخلات مبتنی بر چت بات ها و شخصی سازی برنامه های درمانی، ظرفیت های نوآورانه ای ایجاد کرده است (Topol, 2019; Luxton, 2020). با این حال، پژوهش ها بر چالش های بنیادینی نظیر نقض حریم خصوصی، «سوگیری الگوریتمی» (Algorithmic Bias)، ابهام در شفافیت تصمیم گیری مدل ها و کاهش کیفیت رابطه انسانی درمانگر-مراجع تاکید دارند (Calvo et al., 2022). در نهایت، نتیجه گیری می شود که هوش مصنوعی نه به عنوان جایگزین، بلکه به عنوان ابزاری «توانمندساز» در کنار روان درمانگران می تواند کیفیت خدمات را ارتقا دهد، مشروط بر آنکه بستر استفاده از آن با ملاحظات اخلاقی، نظارت تخصصی و بومی سازی همراه باشد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، روان شناسی نوین ، مداخلات درمانی ، سلامت روان دیجیتال ، اخلاق الگوریتمی.