بهینه سازی مسیرهای جمع آوری و حمل ونقل پسماند با هدف کاهش مصرف سوخت و انتشار کربن (رویکرد جغرافیای حمل ونقل)

مدیریت کارآمد پسماند شهری یکی از مهم ترین الزامات توسعه پایدار و ارتقای کیفیت محیط زیست شهری است و بخش قابل توجهی از هزینه های این نظام به فرآیند جمع آوری و حمل ونقل پسماند اختصاص دارد. ازاین رو، بهینه سازی مسیرهای جمع آوری و حمل ونقل پسماند با هدف کاهش مصرف سوخت و انتشار کربن، به یکی از محورهای اصلی پژوهش های حوزه جغرافیای حمل ونقل و مدیریت شهری تبدیل شده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش عوامل جغرافیایی در ارتقای کارایی شبکه جمع آوری پسماند و بررسی تاثیر بهینه سازی مسیرها بر کاهش مصرف سوخت و انتشار کربن، با رویکردی مروری و مبتنی بر سنتز نظام مند منابع علمی انجام شده است. داده های پژوهش از طریق بررسی و تحلیل منابع معتبر علمی، کتاب ها، گزارش های بین المللی و مقالات نمایه شده در پایگاه های معتبر گردآوری و با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و مقایسه تطبیقی تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که ویژگی های فضایی شهر، از جمله الگوی پراکنش تولید پسماند، ساختار شبکه معابر، تراکم ترافیک، موقعیت مراکز انتقال و ظرفیت ناوگان، از مهم ترین عوامل تعیین کننده کارایی شبکه حمل ونقل پسماند به شمار می آیند. همچنین، بهره گیری از تحلیل های فضایی، سامانه های اطلاعات جغرافیایی و مدل های بهینه سازی مسیر، ضمن کاهش مسافت پیموده شده، زمان عملیات و هزینه های اجرایی، موجب کاهش مصرف سوخت، کاهش انتشار دی اکسیدکربن و افزایش بهره وری ناوگان می شود. نتایج پژوهش بیانگر آن است که تلفیق رویکرد جغرافیای حمل ونقل با روش های نوین برنامه ریزی مسیر، چارچوبی موثر برای مدیریت پایدار پسماند شهری فراهم می کند و می تواند مبنایی برای تصمیم گیری مدیران شهری در جهت بهبود عملکرد سامانه های جمع آوری و حمل ونقل پسماند باشد. در پایان، توسعه سامانه های هوشمند مدیریت ناوگان، به روزرسانی مستمر داده های مکانی، بازنگری دوره ای مسیرها و انجام پژوهش های کاربردی مبتنی بر داده های واقعی، به عنوان مهم ترین راهکارهای ارتقای کارایی و کاهش پیامدهای زیست محیطی این سامانه ها پیشنهاد شده است.

کلیدواژه ها:

مدیریت پسماند شهری ، جغرافیای حمل ونقل ، بهینه سازی مسیر ، مصرف سوخت ، انتشار کربن