بررسی تطبیقی احکام و آثار حقوقی نکاح متعه و نکاح مسیار

نکاح از مهم ترین نهادهای حقوق خانواده در فقه اسلامی است که در پاسخ به نیازهای فردی و اجتماعی، اشکال گوناگونی یافته است. در این میان، نکاح متعه در فقه امامیه و نکاح مسیار در فقه اهل سنت، به عنوان دو الگوی متفاوت از رابطه زوجیت، همواره محل بحث و بررسی بوده اند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی احکام و آثار حقوقی این دو نوع نکاح، به تبیین ماهیت، شرایط انعقاد و آثار مترتب بر آن ها پرداخته است. این تحقیق به روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای، کتب فقهی، مقالات علمی و متون قانونی انجام شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که نکاح متعه از حیث ماهیت، عقدی موقت است که تعیین مدت و مهر در آن از ارکان اساسی به شمار می رود، در حالی که نکاح مسیار در زمره نکاح دائم قرار می گیرد و ویژگی اصلی آن، توافق زوجین بر اسقاط یا عدم مطالبه برخی حقوق زوجه، از جمله نفقه، مسکن و حق هم باشی است. همچنین، از حیث آثار حقوقی، هرچند هر دو نهاد در مشروعیت رابطه زوجیت و الحاق نسب فرزند اشتراک دارند، اما در زمینه ارث، انحلال نکاح، الزام به نفقه و جایگاه شروط ضمن عقد، تفاوت های قابل توجهی میان آن ها وجود دارد. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که نکاح متعه و نکاح مسیار، علی رغم برخی شباهت های ظاهری، از لحاظ مبانی فقهی، ساختار حقوقی و آثار ناشی از عقد، دو نهاد مستقل و متمایز به شمار می آیند.

کلیدواژه ها:

نکاح متعه ، نکاح مسیار ، فقه امامیه ، فقه اهل سنت ، آثار حقوقی ، حقوق خانواده ، ازدواج موقت