بهینه سازی و مقاوم سازی لرزه ای سازه ها و زیرساخت های شهری با رویکرد کاهش ریسک و افزایش تاب آوری شهری: چارچوب اجرایی برای مدیریت شهری و شهرداری ها

رشد سریع شهرنشینی، گسترش بافت های شهری و وجود ساختمان ها و زیرساخت های قدیمی باعث افزایش آسیب پذیری شهرها در برابر زلزله شده است. از این رو، برنامه ریزی برای بهینه سازی و مقاوم سازی لرزه ای سازه ها و زیرساخت های شهری به عنوان یکی از مهم ترین راهبردهای کاهش ریسک و افزایش تاب آوری شهری مطرح می شود. هدف اصلی این پژوهش ارائه چارچوبی اجرایی برای اولویت بندی اقدامات مقاوم سازی شهری با رویکرد کاهش ریسک لرزه ای و ارتقای تاب آوری شهری در شهر یاسوج است. روش تحقیق از نوع کاربردی و به لحاظ روش اجرا توصیفی–تحلیلی بوده و برای تحلیل داده ها از روش تصمیم گیری چندمعیاره تحلیل سلسله مراتبی (AHP) استفاده شده است. معیارهای اصلی شامل ابعاد فنی و سازه ای، اجتماعی، اقتصادی و مدیریت بحران بوده و برای هر یک از آن ها زیرمعیارهای تخصصی تعریف شد. داده های مورد نیاز از طریق نظرخواهی از کارشناسان حوزه مهندسی عمران، برنامه ریزی شهری و مدیریت بحران گردآوری و با استفاده از مقایسات زوجی تحلیل گردید. نتایج پژوهش نشان داد که معیار «مدیریت بحران و عملیاتی» با وزن ۰.۴۹۱ بیشترین اهمیت را در فرآیند تصمیم گیری دارد و پس از آن معیار «فنی و سازه ای» با وزن ۰.۳۰۶ قرار گرفته است. همچنین نرخ ناسازگاری محاسبه شده (CR=۰.۰۱۸) بیانگر اعتبار و سازگاری بالای مدل تصمیم گیری است. نتایج اولویت بندی گزینه ها نشان داد که مقاوم سازی شریان های حیاتی و پل های شهری با وزن ۰.۳۶۲ در رتبه نخست قرار دارد، پس از آن مقاوم سازی ساختمان های با کاربری حیاتی با وزن ۰.۳۳۹، مقاوم سازی بافت های فرسوده مسکونی با وزن ۰.۲۲۱ و در نهایت ساختمان های اداری با وزن ۰.۰۷۸ قرار گرفته اند.

کلیدواژه ها:

مقاوم سازی لرزه ای ، تاب آوری شهری ، مدیریت ریسک زلزله ، تحلیل سلسله مراتبی (AHP) ، زیرساخت های شهری ، مدیریت شهری ، شهر یاسوج