چگونه توانستم با آموزش پروژه محور، یادگیری مفاهیم زمین شناسی را در دانش آموزان پایه یازدهم عمیق تر کنم؟

اقدام پژوهی حاضر با هدف بررسی تاثیر آموزش پروژه محور بر تعمیق یادگیری مفاهیم زمین شناسی در دانش آموزان پایه یازدهم دبیرستان حضرت فاطمه (۱) واقع در منطقه نیوساید اهواز انجام شد. در جریان تدریس درس زمین شناسی، مشاهده شد که بخش قابل توجهی از دانش آموزان مطالب کتاب را بیشتر به صورت حفظی فرا می گیرند و در تحلیل مفاهیم، برقراری ارتباط بین پدیده های طبیعی و محتوای کتاب درسی و همچنین کاربرد آموخته ها در موقعیت های واقعی با مشکل مواجه هستند. این مسئله موجب کاهش مشارکت فعال دانش آموزان در کلاس، افت انگیزه برای یادگیری و ضعف در پاسخ گویی به پرسش های تحلیلی شده بود.برای شناسایی دقیق ابعاد مسئله، از روش های مشاهده مستقیم، مصاحبه با دانش آموزان، گفت وگو با همکاران، بررسی تکالیف، تحلیل نتایج آزمون های کلاسی و مطالعه منابع علمی استفاده شد. نتایج نشان داد که روش های سنتی تدریس، محدود بودن فعالیت های عملی و پژوهشی و کمبود فرصت برای مشارکت فعال دانش آموزان، از مهم ترین عوامل ایجاد این مشکل هستند.پس از بررسی راهکارهای مختلف، آموزش پروژه محور به عنوان مناسب ترین راهکار انتخاب شد. در این روش، دانش آموزان در قالب گروه های کوچک به انجام پروژه هایی مانند ساخت ماکت لایه های زمین، بررسی انواع سنگ ها و کانی ها، مطالعه فرسایش خاک، تحلیل زمین لرزه های ایران، منابع آب زیرزمینی و تهیه گزارش های پژوهشی پرداختند. معلم نیز نقش هدایتگر و تسهیل کننده فرایند یادگیری را بر عهده داشت و با ارائه بازخوردهای مستمر، دانش آموزان را در مسیر اجرای پروژه ها یاری کرد.برای ارزیابی اثربخشی اقدام، از همان ابزارهای مرحله تشخیص استفاده شد. مقایسه نتایج قبل و بعد از اجرای طرح نشان داد که میانگین نمرات دانش آموزان افزایش یافته، کیفیت پاسخ های تحلیلی بهبود پیدا کرده، مشارکت کلاسی و انگیزه یادگیری رشد قابل توجهی داشته و دانش آموزان توانسته اند مفاهیم زمین شناسی را با پدیده های واقعی محیط زندگی خود ارتباط دهند. همچنین مهارت های کار گروهی، پژوهش، ارائه علمی، تفکر انتقادی و حل مسئله در آنان تقویت شد.یافته های این اقدام پژوهی نشان می دهد که آموزش پروژه محور، به دلیل ماهیت فعال، مشارکتی و تجربه محور خود، می تواند به عنوان یکی از روش های موثر در تدریس درس زمین شناسی مورد استفاده قرار گیرد و زمینه ساز یادگیری عمیق، پایدار و کاربردی در دانش آموزان باشد.

کلیدواژه ها:

اقدام پژوهی ، آموزش پروژه محور ، یادگیری عمیق ، زمین شناسی ، پایه یازدهم ، تدریس فعال ، پژوهش محور.