بررسی مسئولیت مدنی ناشی از هوش مصنوعی در حقوق ایران

هوش مصنوعی به عنوان یکی از مهم ترین فناوری های نوین، تحولات گسترده ای در حوزه های مختلف از جمله پزشکی، حمل ونقل، تجارت، آموزش، صنعت و خدمات ایجاد کرده است. گسترش استفاده از سامانه های هوشمند، علاوه بر مزایای فراوان، زمینه بروز خسارات مالی، جانی و معنوی را نیز فراهم کرده و مسائل حقوقی جدیدی را به وجود آورده است. یکی از مهم ترین این مسائل، تعیین مسئولیت مدنی ناشی از عملکرد هوش مصنوعی و جبران خسارات واردشده به اشخاص است. از آنجا که نظام حقوقی ایران تاکنون مقررات اختصاصی و جامعی در زمینه مسئولیت مدنی هوش مصنوعی وضع نکرده است، تعیین مسئولیت بر اساس قواعد عمومی مسئولیت مدنی، قانون مدنی و قانون مسئولیت مدنی مصوب ۱۳۳۹ انجام می شود. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی، ضمن بررسی مفهوم هوش مصنوعی و مبانی مسئولیت مدنی، چالش های حقوقی ناشی از استفاده از سامانه های هوشمند را تحلیل کرده و به این نتیجه می رسد که در بسیاری از موارد، مسئولیت تولیدکنندگان، برنامه نویسان، بهره برداران یا مالکان سامانه های هوش مصنوعی بر اساس میزان تقصیر، کنترل و انتفاع آنان قابل توجیه است. همچنین، ضرورت تدوین قوانین اختصاصی برای تنظیم مسئولیت مدنی ناشی از هوش مصنوعی در نظام حقوقی ایران بیش از پیش احساس می شود.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، مسئولیت مدنی ، جبران خسارت ، حقوق ایران ، مسئولیت تولیدکننده ، فناوری های نوین.