اثربخشی آموزش جرات ورزی بر عزت نفس و اضطراب اجتماعی دانش آموزان پسر مقطع متوسطه

جرات ورزی (ابراز وجود) از جمله مهارت های اجتماعی اساسی است که نقش مهمی در سلامت روان و سازگاری اجتماعی نوجوانان ایفا می کند. پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی آموزش جرات ورزی بر افزایش عزت نفس و کاهش اضطراب اجتماعی دانش آموزان پسر مقطع متوسطه انجام شد. این پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان پسر پایه های دهم و یازدهم شهرستان دزفول در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ بود. از میان ۱۸۰ دانش آموز داوطلب، ۴۰ نفر که نمرات پایینی در مقیاس عزت نفس (نمره کمتر از ۲۰) و نمرات بالایی در مقیاس اضطراب اجتماعی (نمره بیشتر از ۶۰) داشتند، انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه ۲۰ نفری آزمایش و کنترل گمارده شدند. گروه آزمایش طی ۸ جلسه ۹۰ دقیقه ای (هفته ای دو جلسه) تحت آموزش جرات ورزی مبتنی بر رویکرد شناختی-رفتاری قرار گرفتند. برای جمع آوری داده ها از مقیاس عزت نفس روزنبرگ (RSES) و پرسشنامه اضطراب اجتماعی واتسون و فرند (SAD) استفاده شد. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره (MANCOVA) در نرم افزار SPSS-۲۶ تحلیل شدند. نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که پس از کنترل نمرات پیش آزمون، تفاوت معناداری بین دو گروه در متغیرهای عزت نفس (۱۵/۴۲=F، (۰۰۱/۰>p، (۴۵/۰=η²) و اضطراب اجتماعی (۸۷/۱۱=F، ۰۰۱/۰>p، ۳۸/۰=η² ) وجود داشت. به عبارت دیگر، آموزش جرات ورزی به طور معناداری عزت نفس را افزایش و اضطراب اجتماعی را کاهش داد. آموزش جرات ورزی به عنوان یک مداخله موثر و نسبتا کم هزینه می تواند به بهبود عزت نفس و کاهش اضطراب اجتماعی در دانش آموزان کمک کند. گنجاندن برنامه های آموزش جرات ورزی در برنامه درسی مدارس متوسطه توصیه می شود.