بررسی نقش خودتنظیمی یادگیری، تاب آوری تحصیلی، انگیزش درونی و حمایت ادراک شده معلم در ارتقای عملکرد تحصیلی و بهزیستی روان شناختی دانش آموزان

آموزش و پرورش به عنوان یکی از بنیادی ترین نهادهای اجتماعی، نقش تعیین کننده ای در توسعه سرمایه انسانی، پیشرفت اقتصادی، ارتقای کیفیت زندگی و تحقق اهداف توسعه پایدار ایفا می کند. در دنیای امروز که تغییرات علمی، فناوری، فرهنگی و اجتماعی با سرعتی بی سابقه در حال وقوع است، نظام های آموزشی دیگر تنها مسئول انتقال دانش و اطلاعات نیستند، بلکه وظیفه دارند زمینه رشد همه جانبه دانش آموزان را در ابعاد شناختی، هیجانی، اجتماعی و اخلاقی فراهم آورند. در چنین شرایطی، موفقیت تحصیلی صرفا به معنای کسب نمرات بالا یا دستیابی به رتبه های آموزشی نیست، بلکه توانایی یادگیری مستمر، حل مسئله، سازگاری با تغییرات، حفظ سلامت روان، انگیزه برای پیشرفت و برخورداری از احساس رضایت از زندگی نیز به عنوان شاخص های مهم موفقیت دانش آموزان شناخته می شوند. از این رو، پژوهشگران حوزه روان شناسی تربیتی در دهه های اخیر توجه ویژه ای به عوامل روان شناختی و محیطی موثر بر عملکرد تحصیلی و بهزیستی روان شناختی دانش آموزان معطوف کرده اند. عملکرد تحصیلی یکی از مهم ترین شاخص های ارزیابی کیفیت نظام های آموزشی محسوب می شود و بیانگر میزان دستیابی دانش آموزان به اهداف آموزشی، مهارت های شناختی و توانایی های علمی است. عملکرد تحصیلی تحت تاثیر مجموعه ای از عوامل فردی، خانوادگی، اجتماعی، فرهنگی و آموزشی قرار دارد و نمی توان آن را صرفا نتیجه هوش یا استعداد ذاتی افراد دانست. مطالعات متعدد نشان داده اند که ویژگی های شخصیتی، باورهای انگیزشی، مهارت های شناختی و فراشناختی، کیفیت روابط اجتماعی، سبک های تدریس معلمان و فضای روان شناختی کلاس درس، هر یک به نحوی در شکل گیری موفقیت تحصیلی دانش آموزان نقش دارند. از سوی دیگر، تاکید صرف بر موفقیت های آموزشی بدون توجه به سلامت روان دانش آموزان می تواند پیامدهای نامطلوبی همچون اضطراب، افسردگی، فرسودگی تحصیلی و کاهش انگیزه یادگیری را به دنبال داشته باشد. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی نقش خودتنظیمی یادگیری، تاب آوری تحصیلی، انگیزش درونی و حمایت ادراک شده معلم در ارتقای عملکرد تحصیلی و بهزیستی روان شناختی دانش آموزان پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که خودتنظیمی یادگیری، تاب آوری تحصیلی، انگیزش درونی و حمایت ادراک شده معلم، چهار عامل کلیدی و مکمل در ارتقای عملکرد تحصیلی و بهزیستی روان شناختی دانش آموزان هستند که از طریق تعامل متقابل با یکدیگر، زمینه یادگیری عمیق، افزایش انگیزه، تقویت سلامت روان و موفقیت پایدار تحصیلی را فراهم می سازند.

کلیدواژه ها:

خودتنظیمی یادگیری ، تاب آوری تحصیلی ، انگیزش درونی ، عملکرد تحصیلی ، بهزیستی روان شناختی