بررسی نقش بازآفرینی شهری در بهبود کیفیت زندگی در بافت های فرسوده

بافت های فرسوده شهری به دلیل ناپایداری کالبدی، کمبود خدمات عمومی، ضعف دسترسی، کاهش امنیت، افت سرمایه اجتماعی و آسیب پذیری در برابر بحران ها، یکی از مهم ترین چالش های مدیریت شهری به شمار می آیند. رویکرد بازآفرینی شهری، برخلاف مداخلات صرفا عمرانی و نوسازانه، بر بهبود هم زمان ابعاد کالبدی، اجتماعی، اقتصادی، محیطی و نهادی محلات تاکید دارد و کیفیت زندگی ساکنان را محور اصلی سیاست گذاری قرار می دهد. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش بازآفرینی شهری در ارتقای کیفیت زندگی در بافت های فرسوده و شناسایی سازوکارهای موثر بر موفقیت این فرایند انجام شده است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مرور هدفمند منابع علمی، اسناد سیاستی و تجارب اجرایی داخلی و بین المللی است. یافته ها نشان می دهد که بهسازی مسکن و زیرساخت، افزایش دسترسی به خدمات، تقویت ایمنی، احیای فضاهای عمومی، حمایت از فعالیت های اقتصادی محلی، توانمندسازی اجتماعی و مشارکت واقعی ساکنان، مهم ترین مسیرهای اثرگذاری بازآفرینی بر کیفیت زندگی هستند. همچنین مشخص شد که موفقیت برنامه های بازآفرینی به هماهنگی نهادی، تامین مالی پایدار، حفظ هویت محله، جلوگیری از جابه جایی اجباری ساکنان و ایجاد نظام پایش مستمر وابسته است. در مقابل، پروژه های یک جانبه کالبدی که بدون توجه به معیشت، سرمایه اجتماعی و خواست ساکنان اجرا می شوند، ممکن است به افزایش قیمت زمین، حذف گروه های کم درآمد و تضعیف تعلق محله ای منجر شوند. بر این اساس، بازآفرینی شهری زمانی می تواند کیفیت زندگی را به طور پایدار بهبود دهد که محله را نه صرفا یک محدوده ساختمانی، بلکه شبکه ای از روابط انسانی، ظرفیت های اقتصادی، خاطره جمعی و محیط زیست شهری تلقی کند.

کلیدواژه ها:

بازآفرینی شهری ، کیفیت زندگی ، بافت فرسوده ، مشارکت شهروندی ، توانمندسازی