(تحلیل پدیده شهرهای نیمه ساز: مطالعه سرنوشت پروژه های عمرانی رهاشده و پیامدهای کالبدی-اجتماعی آن ها بر بافت شهری)

پروژه های عمرانی نیمه تمام و رهاشده به یکی از پدیده های رایج در سیمای بسیاری از شهرهای ایران تبدیل شده اند؛ سازه هایی که به دلایل مالی، حقوقی یا مدیریتی متوقف مانده و سال ها بدون تغییر در بافت شهری باقی می مانند. این پژوهش با هدف تحلیل دلایل توقف پروژه های عمرانی و شناسایی پیامدهای کالبدی و اجتماعی آن ها بر محلات پیرامونی انجام شده است. رویکرد پژوهش کیفی و مبتنی بر مطالعه موردی است و داده ها از طریق مشاهده میدانی، مصاحبه نیمه ساختاریافته با ساکنان محلات مجاور و بررسی اسناد شهرداری گردآوری شده اند. یافته ها نشان می دهد توقف پروژه ها عمدتا ناشی از مشکلات تامین مالی، اختلافات حقوقی میان کارفرما و پیمانکار، و تغییر مکرر مدیریت شهری است. از منظر کالبدی، این سازه ها موجب افت ارزش املاک مجاور، افزایش آلودگی بصری و کاهش کیفیت منظر شهری می شوند. از منظر اجتماعی نیز، ساکنان این سازه ها را کانون ناامنی، محل تجمع معتادان متجاهر و عاملی برای کاهش سرمایه اجتماعی محله می دانند. نتایج همچنین نشان می دهد فقدان چارچوب قانونی مشخص برای تعیین تکلیف پروژه های متوقف شده، یکی از موانع اصلی احیای این فضاهاست. این پژوهش پیشنهاد می کند شهرداری ها با ایجاد سازوکارهای حقوقی برای تغییر کاربری موقت، مشارکت بخش خصوصی یا مصادره و واگذاری به نهادهای عمومی، از تبدیل این سازه ها به فضاهای بی دفاع شهری جلوگیری کنند.

کلیدواژه ها:

شهر نیمه ساز ، پروژه های عمرانی رهاشده ، فضای بی دفاع شهری ، سرمایه اجتماعی ، بازآفرینی شهری