واکاوی تاثیر تدریس مبتنی بر خطایابی آزمایشگاهی بر درک عمیق مفاهیم ژنتیک به دانش آموزان

ین پژوهش با رویکرد توصیفی - تحلیلی به واکاوی تاثیر تدریس مبتنی بر خطایابی آزمایشگاهی بر درک عمیق مفاهیم ژنتیک در دانش آموزان دبیرستان می پردازد. در عصر حاضر که آموزش علوم تجربی با چالش جدی انتقال مفاهیم انتزاعی و غیرقابل مشاهده ژنتیک به دانش آموزان روبرو است، اتکای صرف به روش های سنتی تدریس که مبتنی بر حفظ طوطی وار اصطلاحات، نسبت ها و قوانین ژنتیکی است، دیگر نمی تواند به درک عمیق، ارتباطی و کاربردی از این مفاهیم منجر شود. مفاهیم ژنتیک مانند وراثت، بیان ژن، جهش و مهندسی ژنتیک، به دلیل ماهیت انتزاعی و سطح مولکولی خود، نیازمند رویکردهایی هستند که دانش آموزان را از حافظه محوری صرف خارج کرده و به کاوشگری، استدلال علمی و حل مسئله در بستر آزمایشگاهی و موقعیت های عینی سوق دهند. تدریس مبتنی بر خطایابی آزمایشگاهی، به عنوان یکی از روش های نوین و فعال یادگیری، با طراحی سناریوهای آزمایشگاهی حاوی خطاهای عمدی یا واقعی، دانش آموزان را به چالش می کشد تا فرآیند آزمایش را گام به گام بررسی کنند، خطاهای احتمالی را شناسایی نمایند، علل وقوع آن ها را تحلیل کنند و راهکارهای اصلاحی ارائه دهند و در این مسیر، ناگزیر به بازبینی مفروضات خود، بازاندیشی در درک مفاهیم و ایجاد ارتباط میان نظریه و عمل می شوند. این رویکرد، با ایجاد فضایی فعال، پرسش برانگیز و مشارکتی، نه تنها به درک عمیق تر و مفهومی تر از اصول ژنتیک منجر می شود، بلکه مهارت های تفکر انتقادی، حل مسئله، کار گروهی و استدلال علمی دانش آموزان را نیز به طور چشمگیری تقویت می نماید. پژوهش حاضر با تحلیل شواهد علمی و تجارب آموزشی موجود، بر این باور است که تدریس مبتنی بر خطایابی آزمایشگاهی، با فراهم آوردن موقعیت های یادگیری معنادار و چالش برانگیز، می تواند شکاف عمیق میان دانش نظری ژنتیک و کاربرد عملی آن را پر کرده و دانش آموزان را از یک دریافت کننده منفعل اطلاعات به یک پژوهشگر، تحلیلگر و شهروندی مسئول در حوزه علوم زیستی تبدیل نماید و به این ترتیب، به یکی از موثرترین راهبردهای آموزشی در ارتقاء کیفیت یادگیری مفاهیم پیچیده ژنتیک در دبیرستان تبدیل شود.

کلیدواژه ها:

: تدریس مبتنی بر خطایابی ، آزمایشگاه ژنتیک ، درک عمیق ، تفکر انتقادی ، یادگیری فعال