نقش دبیر زیست شناسی در شکل گیری نگرش علمی و مسئولیت پذیری دانش آموزان نسبت به سلامت فردی و زیست محیطی

این پژوهش با رویکرد توصیفی- تحلیلی به بررسی نقش راهبردی دبیر زیست شناسی در شکل گیری نگرش علمی و مسئولیت پذیری دانش آموزان نسبت به سلامت فردی و زیست محیطی می پردازد. در عصر کنونی که مرزهای دانش زیست شناسی با شتابی بی سابقه در حال گسترش است و هم زمان، بحران های سلامت فردی (همه گیری بیماری های غیرواگیر، کم تحرکی، سوءتغذیه) و سلامت زیست محیطی (تغییرات اقلیمی، آلودگی ها، تخریب تنوع زیستی و ناامنی غذایی) به تهدیدی جدی برای نسل بشر تبدیل شده اند، اتکای صرف به آموزش محفوظات و اطلاعات کلی در کتاب های درسی، دیگر نمی تواند دانش آموزان را برای رویارویی با این چالش های پیچیده و چندبعدی آماده سازد. زیست شناسی، به عنوان علمی که مستقیما به مطالعه حیات، بدن انسان و ارتباط آن با محیط زیست می پردازد، ظرفیتی بی نظیر برای فراتر رفتن از حافظه محوری و تبدیل شدن به بستری برای پرورش تفکر سیستمی، نگاه نقادانه، قدرت تحلیل و تصمیم گیری مبتنی بر شواهد در دانش آموزان دارد و دبیر این درس، به عنوان متولی اصلی انتقال این دانش، می تواند نقشی فراتر از یک مدرس صرف و به مثابه یک الگوی علمی، یک تسهیل گر تفکر انتقادی و یک پرورش دهنده مسئولیت پذیری اجتماعی ایفا نماید. رویکردهای عملی در این زمینه، شامل طراحی موقعیت های یادگیری مبتنی بر مسائل واقعی سلامت فردی و زیست محیطی، بهره گیری از روش های تدریس فعال و مشارکتی مانند بحث های گروهی علمی، مناظره های ساختاریافته، پروژه های پژوهشی میدانی، یادگیری مبتنی بر کاوشگری و شبیه سازی های رایانه ای، و ایجاد فرصت های منظم برای خودارزیابی و تامل انتقادی دانش آموزان در مورد باورها و رفتارهای سلامت خود است که به تدریج، دانش آموزان را از یک دریافت کننده منفعل اطلاعات به یک عامل فعال، آگاه، مسئول و متعهد در ارتقاء سلامت خود، خانواده، جامعه و محیط زیست پیرامون تبدیل می سازد. این رویکردها، ضمن افزایش انگیزه درونی و عمق یادگیری در دانش آموزان، آنان را به مهارت های کلیدی قرن بیست ویکم یعنی تفکر انتقادی، حل مسئله، همکاری و سواد علمی مجهز می سازند و زمینه را برای شکل گیری هویتی علمی، مسئولیت پذیر و متعهد به توسعه پایدار فراهم می آورند.

کلیدواژه ها:

دبیر زیست شناسی ، نگرش علمی ، مسئولیت پذیری ، سلامت فردی ، سلامت زیست محیطی.