چگونه توانستم با استفاده از روش نقش دهی و مشارکت تدریجی در فعالیت های آموزشی، اعتمادبه نفس و ارتباط غیرکلامی دانش آموز خجالتی پایه چهارم ابتدایی را افزایش دهم؟

یکی از مهم ترین عوامل موثر در موفقیت تحصیلی و رشد همه جانبه دانش آموزان دوره ابتدایی، توانایی برقراری ارتباط موثر با معلم، همسالان و محیط آموزشی است. ارتباط غیرکلامی به ویژه ارتباط چشمی به عنوان یکی از نخستین نشانه های حضور فعال فرد در تعاملات اجتماعی، نقش مهمی در شکل گیری اعتمادبه نفس، مشارکت کلاسی، احساس تعلق به گروه و پیشرفت مهارت های اجتماعی دانش آموزان دارد. در کلاس درس، دانش آموزانی که به دلایل مختلف از جمله خجالتی بودن، کمبود اعتمادبه نفس یا ترس از قضاوت دیگران از برقراری ارتباط چشمی و مشارکت در فعالیت ها خودداری می کنند، ممکن است فرصت های ارزشمند یادگیری و تعامل اجتماعی را از دست بدهند. اینجانب فائضه قاسمی برمی، آموزگار پایه چهارم ابتدایی مدرسه شاهد شهیده زهرا کردی شهرستان دامغان در استان سمنان، در جریان فعالیت های آموزشی و مشاهده رفتارهای اجتماعی دانش آموزان کلاس، با دانش آموزی مواجه شدم که ویژگی هایی مانند کم حرفی، خجالتی بودن، عدم مشارکت فعال در فعالیت های کلاسی و ناتوانی در برقراری ارتباط چشمی با معلم و سایر دانش آموزان داشت. این دانش آموز معمولا هنگام صحبت با من نگاه خود را از چشمانم دور می کرد، در پاسخ گویی به سوالات کلاس دچار اضطراب می شد، در فعالیت های گروهی حضور محدودی داشت و تنها با یک یا دو نفر از همکلاسی های خود ارتباط برقرار می کرد. این مسئله موجب کاهش حضور اجتماعی وی در کلاس، محدود شدن فرصت ابراز توانایی ها و کاهش اعتمادبه نفس او شده بود. با توجه به اهمیت مهارت های ارتباطی در دوره ابتدایی، تصمیم گرفتم با استفاده از روش اقدام پژوهی و به کارگیری راهکارهای عملی و تدریجی، برای رفع این مشکل اقدام کنم. هدف اصلی این پژوهش، افزایش اعتمادبه نفس دانش آموز، تقویت توانایی برقراری ارتباط غیرکلامی و ایجاد زمینه ای مناسب برای حضور فعال تر او در محیط کلاس بود. برای دستیابی به این هدف، ابتدا وضعیت موجود دانش آموز از طریق مشاهده مستقیم، گفت وگو با والدین، بررسی رفتارهای کلاسی، ثبت یادداشت های روزانه و دریافت اطلاعات از همکاران مدرسه مورد بررسی قرار گرفت.نتایج این اقدام پژوهی نشان داد که مشکلات ارتباطی دانش آموزان خجالتی در دوره ابتدایی، با استفاده از روش های حمایتی، فرصت دهی، مسئولیت سپاری و مشارکت تدریجی قابل بهبود است. تجربه حاصل از این پژوهش نشان داد که توجه معلم به ویژگی های فردی دانش آموزان و فراهم کردن موقعیت های موفقیت آمیز، می تواند زمینه رشد مهارت های اجتماعی و افزایش اعتمادبه نفس آنان را فراهم کند.

کلیدواژه ها:

نقش دهی ، مشارکت تدریجی ، فعالیت آموزشی ، ارتباط غیرکلامی ، دانش آموزان