بررسی نقش سیاست های ارزیابی عملکرد در تقویت یا تضعیف هویت حرفه ای معلمان

هویت حرفه ای معلمان، به عنوان سنگ بنای کیفیت آموزش و تعهد شغلی، در تعامل پیچیده ای با ساختارهای مدیریتی و نظام های ارزیابی قرار دارد. هدف این پژوهش، واکاوی انتقادی نقش سیاست های ارزیابی عملکرد در دوگانه «تقویت» یا «تضعیف» هویت حرفه ای معلمان است. با وجود اهمیت ارزیابی در بهبود کارایی نظام آموزشی، ابهام در نحوه پیاده سازی این سیاست ها می تواند پیامدهای روان شناختی و جامعه شناختی عمیقی بر ادراک معلم از خود داشته باشد.در این مطالعه با بهره گیری از رویکرد کیفی و روش تحلیل محتوای استنتاجی، اسناد بالادستی، دستورالعمل های ارزیابی عملکرد و تجربیات زیسته معلمان مورد بررسی قرار گرفت. یافته های پژوهش نشان می دهد که سیاست های ارزیابی عملکرد زمانی به «تقویت هویت حرفه ای» منجر می شوند که بر مولفه هایی نظیر بازخورد سازنده، خودمختاری آموزشی، رشد حرفه ای مبتنی بر خودارزیابی و مشارکت فعال معلمان در طراحی فرایندها استوار باشند. در مقابل، رویکردهای مبتنی بر «مدیریت گرایی افراطی» (New Public Management)، کمی سازی عملکرد و فشار برای کسب امتیازات عددی، موجب بروز بحران هویت، تقلیل گرایی شغلی و تبدیل معلمان از «کنشگران مرجع» به «مجریان دستورالعمل ها» می شود که در نهایت، فرسودگی شغلی و گسست معنایی از حرفه معلمی را به همراه دارد.نتایج این تحقیق بیانگر آن است که نظام های ارزیابی در صورتی که فاقد نگاه کیفی و حمایتگرانه باشند، نه تنها کارکرد کنترلی خود را از دست می دهند، بلکه با تضعیف استقلال حرفه ای، مانعی در مسیر اعتلای هویت معلمی ایجاد می کنند. در پایان، پیشنهاد می شود سیاست گذاران آموزشی با گذار از مدل های سنتی و مکانیکی ارزیابی، به سمت الگوهای «اعتباربخشی توسعه محور» حرکت کنند که در آن ارزیابی نه ابزاری برای پاداش و تنبیه، بلکه بستری برای بازاندیشی مستمر و تکامل هویت حرفه ای معلمان محسوب شود.