تاثیر ادغام ابزارهای هوش مصنوعی در روش های تدریس فعال بر ارتقای کیفیت آموزش و یادگیری

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر ادغام ابزارهای هوش مصنوعی در روش های تدریس فعال بر ارتقای کیفیت آموزش و یادگیری دانش آموزان دوره متوسطه اول انجام شد و تلاش داشت تا با ارائه مدلی برای تبیین مکانیسم های اثرگذاری این ادغام بر ابعاد مختلف یادگیری، زمینه های تحول دیجیتال در نظام آموزشی را مورد واکاوی قرار دهد. روش پژوهش از نوع ترکیبی با طرح متوالی اکتشافی بود که در بخش کیفی با استفاده از تحلیل تماتیک و مصاحبه با ۲۵ نفر از معلمان، متخصصان فناوری آموزشی و دانش آموزان، مولفه های ادغام هوش مصنوعی و روش های تدریس فعال استخراج گردید و در بخش کمی، پرسشنامه ای بر اساس یافته های کیفی طراحی و توسط ۴۲۰ نفر از معلمان دوره متوسطه اول شهر تهران تکمیل شد. ابزارهای بخش کیفی شامل راهنمای مصاحبه نیمه ساختاریافته و چک لیست تحلیل محتوا و در بخش کمی شامل پرسشنامه محقق ساخته با ۴۶ گویه و هشت مولفه بود که روایی و پایایی آن تایید شد. داده های کیفی با روش تحلیل تماتیک و داده های کمی با آزمون های تحلیل عاملی تاییدی، آزمون تی تک نمونه ای و مدل سازی معادلات ساختاری با نرم افزارهای تخصصی تحلیل شدند. یافته های بخش کیفی به استخراج ۸ مولفه اصلی ادغام هوش مصنوعی در روش های تدریس فعال منجر شد که شامل شخصی سازی یادگیری، بازخورد فوری و هوشمند، تولید محتوای تعاملی، تسهیل یادگیری مشارکتی، ارزیابی پویا و تطبیقی، افزایش انگیزه و مشارکت، توانمندسازی معلمان، و توسعه مهارت های تفکر انتقادی و خلاقیت بود. در بخش کمی، نتایج تحلیل عاملی تاییدی نشان داد که مدل هشت عاملی از برازش مطلوبی برخوردار است. همچنین، نتایج آزمون تی تک نمونه ای نشان داد که تمامی مولفه ها به طور معناداری بالاتر از سطح متوسط ارزیابی شده اند و بالاترین تاثیر مربوط به شخصی سازی یادگیری و بازخورد فوری و هوشمند و کمترین مربوط به توسعه مهارت های تفکر انتقادی و خلاقیت و توانمندسازی معلمان بود. نتایج مدل سازی معادلات ساختاری نشان داد که ادغام هوش مصنوعی در روش های تدریس فعال با ضریب مسیر ۵۴/۰ بر کیفیت یادگیری تاثیر مستقیم دارد و با ضریب مسیر ۴۸/۰ بر کیفیت آموزش تاثیر مستقیم دارد و نقش واسطه ای توانمندسازی معلمان با ضریب غیرمستقیم ۲۴/۰ در این رابطه تایید شد. بر اساس یافته ها، ادغام هوشمندانه و هدفمند ابزارهای هوش مصنوعی در روش های تدریس فعال، با ایجاد تحولی بنیادین در فرآیند یاددهی-یادگیری، می تواند به عنوان یک راهکار موثر در شخصی سازی یادگیری، افزایش تعامل و مشارکت، ارائه بازخوردهای آنی و دقیق، و ارتقای کیفیت آموزش و یادگیری عمل کند و این رویکرد، با توانمندسازی معلمان به عنوان طراحان آموزشی و تسهیل گران یادگیری، و با پرورش مهارت های تفکر انتقادی و خلاقیت در دانش آموزان، می تواند به شکل گیری نسلی از یادگیرندگان خودراهبر، نقاد و خلاق منجر شود که توانایی مواجهه با چالش های دنیای پیچیده و پرشتاب آینده را داشته باشند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، تدریس فعال ، کیفیت آموزش ، یادگیری شخصی سازی شده ، بازخورد هوشمند ، توانمندسازی معلمان