تحلیل فلسفی تحول نظریه های سازمان از رویکردهای کلاسیک تا رویکردهای پست مدرن

تحول نظریه های سازمان را نمی توان صرفا به مثابه جابه جایی مجموعه ای از مفاهیم مدیریتی از یک دوره تاریخی به دوره ای دیگر فهم کرد؛ بلکه این تحول، بازتابی از تغییرات بنیادین در مبانی فلسفی، هستی شناختی و معرفت شناختی علم سازمان و مدیریت است. مقاله حاضر با رویکردی مروری-تحلیلی، سیر تکوین نظریه های سازمان را از رویکردهای کلاسیک تا دیدگاه های پست مدرن بررسی و تفسیر میکند. در این مسیر، نشان داده می شود که رویکرد کلاسیک بر عقلانیت ابزاری، کنترل، نظم و پیش بینی پذیری استوار بود و در پی صورت بندی یک سازمان عینی، سلسله مراتبی و قابل مهندسی بود(تیلور، 1911; فایول، 1949; وبر، 1947). درمقابل، رویکردهای نئوکلاسیک و روابط انسانی با برجسته سازی انگیزش، نیازهای اجتماعی و غیررسمی بودن روابط، به محدودیت های انسان گرایی ساده انگارانه در الگوی کلاسیک پاسخ دادند(مایو، 1933؛ بارنارد، 1938) سپس نظریه های سیستمی و اقتضایی با پذیرش پیچیدگی و وابستگی متقابل، سازمان را به عنوان نظامی باز و متغیر در تعامل با محیط فهم کردند (کاتز و کان، 1966؛ برنز و استالکر، 1961) ؛در گام بعد، رویکردهای تفسیری،نمادین، انتقادی و پست مدرن، به تدریج «عینیت،» «بی طرفی» و «حقیقت یگانه» را به چالش کشیدند و سازمان را عرصه ای از معنا، قدرت، گفتمان و چندگانگی خوانش ها معرفی کردند(مورگان، 1986؛ بورل و مورگان، 1979؛ فوکو، 1977؛ لیوتار، 1984؛ دریدا (.)1978). یافته های تحلیلی مقاله نشان میدهد که درک تفاوت میان نگاه مدرن و پست مدرن، برای بازاندیشی در آموزش مدیریت، طراحی سازمان های معاصر و پژوهش های آینده ضروری است.

کلیدواژه ها:

نظریه سازمان ، تحول پارادایمی ، پست مدرنیسم ، سازمان کلاسیک ، نقد سازمان