تاثیر سواد دیجیتال و هوش مصنوعی بر فرآیندهای یادگیری فعال

در عصر تحول دیجیتال، سواد دیجیتال و هوش مصنوعی به عنوان دو نیروی محرک اصلی، نظام های آموزشی را دستخوش تغییرات بنیادین ساخته اند. این تغییرات نه تنها بر محتوا و روش های تدریس، بلکه بر ماهیت فرآیندهای یادگیری و نقش معلم و دانش آموز تاثیر گذاشته است. یادگیری فعال به عنوان رویکردی که بر مشارکت، تفکر انتقادی و ساخت سازی دانش توسط یادگیرنده تاکید دارد، در تعامل با این دو پدیده، دچار تحولات عمیقی شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر سواد دیجیتال و هوش مصنوعی بر فرآیندهای یادگیری فعال به نگارش درآمده است. این مقاله با رویکرد مروری–تحلیلی و با استفاده از روش کتابخانه ای، به بررسی مبانی نظری، ابعاد مختلف سواد دیجیتال، کاربردهای هوش مصنوعی در آموزش، تاثیر این دو بر مولفه های یادگیری فعال و چالش های پیش رو پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که سواد دیجیتال به عنوان پیش نیاز اساسی برای بهره مندی از فناوری های نوین، و هوش مصنوعی به عنوان ابزاری توانمندساز، می توانند به طور چشمگیری بر مولفه های یادگیری فعال نظیر مشارکت، تفکر انتقادی، حل مسئله، خودنظم دهی و یادگیری مشارکتی تاثیر مثبت بگذارند. با این حال، اجرای موفقیت آمیز این فناوری ها در خدمت یادگیری فعال، نیازمند توجه به چالش هایی نظیر شکاف دیجیتال، کمبود مهارت های معلمان، نگرانی های اخلاقی و حریم خصوصی، و خطر وابستگی بیش از حد به فناوری است. نتیجه گیری می شود که تحقق یادگیری فعال در عصر دیجیتال، نیازمند رویکردی متوازن و انسان محور است که در آن فناوری به عنوان ابزاری در خدمت اهداف تربیتی و انسانی، نه هدفی به خودی خود، مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

سواد دیجیتال ، هوش مصنوعی ، یادگیری فعال ، آموزش و پرورش ، فناوری آموزشی