بررسی تاثیر هوش مصنوعی بر بهبود فرایندهای اجرایی مدارس

مدارس برای تحقق ماموریت تربیتی خود، مجموعه گسترده ای از فرایندهای اجرایی شامل ثبت نام، حضور و غیاب، برنامه ریزی درسی و زمانی، مدیریت پرونده ها، مکاتبات، امور مالی، مدیریت منابع انسانی، نگهداشت تجهیزات، ارتباط با خانواده، پایش عملکرد و مدیریت بحران را انجام می دهند. تکراری بودن بخشی از این فعالیت ها، پراکندگی سامانه ها، ورود چندباره داده، خطای انسانی و غلبه امور اداری بر رهبری آموزشی، ضرورت بازطراحی فرایندها را افزایش داده است. هدف مقاله حاضر، بررسی ظرفیت و شرایط اثرگذاری هوش مصنوعی بر بهبود فرایندهای اجرایی مدارس و ارائه الگویی متناسب با نظام آموزشی ایران است. پژوهش با روش مرور روایتی ساختاریافته انجام شد و منابع داوری شده فارسی و انگلیسی، اسناد یونسکو، سازمان همکاری و توسعه اقتصادی، کمیسیون اروپا و اسناد رسمی آموزش وپرورش ایران بررسی شدند. یافته ها نشان می دهند که هوش مصنوعی می تواند از طریق خودکارسازی کارهای قاعده مند، استخراج و کنترل اسناد، بهینه سازی برنامه هفتگی، تحلیل حضور و عملکرد، پیش بینی نیازها، پشتیبانی از تصمیم، پاسخ گویی اولیه، مدیریت دارایی و تولید گزارش، سرعت، دقت، قابلیت ردیابی و دسترسی به خدمات را ارتقا دهد. بااین حال، شواهد علی و طولی در مدارس هنوز محدود است و سودمندی به کیفیت داده، یکپارچگی سامانه ها، طراحی فرایند، مهارت مدیران و نظارت انسانی وابسته است. مخاطرات اصلی عبارت اند از نقض حریم خصوصی کودکان، سوگیری الگوریتمی، نظارت افراطی، خطای پیش بینی، ابهام مسئولیت، وابستگی به فروشنده، شکاف دیجیتال و تضعیف قضاوت و ارتباط انسانی. مقاله بر اساس یافته ها، الگوی هشت مرحله ای «مدرسه هوشمند پاسخگو» را پیشنهاد می کند: مسئله یابی، ترسیم فرایند، طبقه بندی خطر، آماده سازی داده، انتخاب یا خرید مسئولانه، اجرای آزمایشی، ارزیابی چندبعدی و مقیاس دهی مشروط. نتیجه آنکه هوش مصنوعی زمانی فرایندهای اجرایی مدرسه را بهبود می دهد که جانشین مدیریت و مسئولیت انسانی نشود، ابتدا در فعالیت های کم خطر و پرتکرار به کار رود و تحت حکمرانی داده، ممیزی، حق اعتراض و ارزیابی مستقل قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، مدیریت مدرسه ، فرایندهای اجرایی ، تصمیم گیری داده محور ، آموزش وپرورش ایران.