نقش سرمایه اجتماعی در تاب آوری جوامع محلی در مواجهه با مخاطرات طبیعی شهری

هدف این مقاله ، تبیین نقش سرمایه اجتماعی در ارتقای تاب آوری جوامع محلی در مواجهه با مخاطرات طبیعی شهری و صورت بندی یک چارچوب مفهومی یکپارچه برای استفاده در برنامه ریزی و مدیریت شهری است. بر اساس مرور نظام مند ادبیات نظری و تجربی، سرمایه اجتماعی به عنوان یکی از مهم ترین سرمایه های نرم در کنار سرمایه های انسانی و نهادی معرفی می شود که از طریق مولفه هایی مانند اعتماد اجتماعی و نهادی، مشارکت و عمل جمعی، انسجام و همبستگی اجتماعی، آگاهی و یادگیری جمعی، و حس تعلق مکانی، ظرفیت جوامع محلی برای جذب شوک، انطباق با شرایط جدید و بازتوانی پس از سانحه را افزایش می دهد (نمونه های رشت، ایذه، اردبیل، تبریز، اهواز، زابل و ارومیه). یافته های مطالعات تجربی نشان می دهد که بین سرمایه اجتماعی و تاب آوری اجتماعی رابطه ای مثبت و معنادار وجود دارد. بر این اساس، مقاله چارچوبی مفهومی پیشنهاد می کند که در آن سرمایه اجتماعی به عنوان متغیر مستقل اصلی و تاب آوری اجتماعی محله محور به عنوان متغیر میانجی، بر پیامدهای مدیریت مخاطرات طبیعی شهری (کاهش آسیب پذیری، کیفیت پاسخ، سرعت بازتوانی و مشارکت محلی در اقدامات پیشگیرانه) اثر می گذارند و هم زمان با توسعه و امنیت پایدار شهری پیوند می یابند. در بخش پایانی، پیشنهادهای سیاستی و برنامه ریزی برای ادغام شاخص های سرمایه اجتماعی در چرخه مدیریت مخاطرات شهری، تقویت اعتماد اجتماعی و نهادی، توسعه مشارکت و شبکه های محله محور، توانمندسازی اجتماعی و توجه ویژه به محلات تاریخی و آسیب پذیر ارائه می شود و جهت گیری هایی برای پژوهش های آینده در حوزه پیوند سرمایه اجتماعی، تاب آوری و مدیریت مخاطرات شهری مطرح می گردد.

کلیدواژه ها:

اجتماعی ، تاب آوری اجتماعی ، جوامع محلی ، مخاطرات طبیعی شهری ، مشارکت اجتماعی