بررسی اهمیت خلاقیت معلم به عنوان یکی از مهم ترین عوامل پیش بینی کننده کیفیت مشارکت دانش آموزان در فرآیند یاددهی–یادگیری

خلاقیت معلم یکی از مهم ترین عوامل پیش بینی کننده کیفیت مشارکت دانش آموزان در فرآیند یاددهی–یادگیری است و می تواند از طریق سازوکارهای مختلف شناختی، انگیزشی و اجتماعی بر این مشارکت اثرگذار باشد (Craft, ۲۰۰۵). در واقع، معلم خلاق با تغییر نقش خود از انتقال دهنده صرف دانش به طراح موقعیت های یادگیری فعال، زمینه ای فراهم می کند که دانش آموزان در فرآیند یادگیری نقش فعال تری ایفا کنند و از حالت منفعل خارج شوند.در تحلیل نهایی می توان گفت که یکی از مهم ترین یافته های مشترک در پژوهش های داخلی و خارجی، تایید نقش مثبت خلاقیت معلم در افزایش مشارکت رفتاری، شناختی و عاطفی دانش آموزان است. این یافته با مدل سه بعدی مشارکت دانش آموزان هم راستا است که بر درگیری فعال دانش آموزان در ابعاد مختلف یادگیری تاکید دارد (Fredricks, Blumenfeld & Paris, ۲۰۰۴). بر این اساس، زمانی که معلم از روش های تدریس خلاقانه مانند یادگیری مبتنی بر مسئله، فعالیت های گروهی، بحث های کلاسی و استفاده از فناوری های نوین آموزشی بهره می گیرد، دانش آموزان نه تنها از نظر رفتاری در کلاس فعال تر می شوند، بلکه از نظر شناختی نیز درگیر پردازش عمیق تر مفاهیم و از نظر عاطفی نیز علاقه و انگیزه بیشتری نسبت به یادگیری نشان می دهند.از سوی دیگر، تحلیل پژوهش ها نشان می دهد که اثر خلاقیت معلم بر مشارکت فعال دانش آموزان غالبا به صورت مستقیم و غیرمستقیم عمل می کند. در بعد مستقیم، معلم خلاق با ایجاد تنوع در روش های تدریس و طراحی فعالیت های جذاب، به طور فوری توجه و مشارکت دانش آموزان را افزایش می دهد. اما در بعد غیرمستقیم، این اثر از طریق متغیرهایی مانند انگیزش تحصیلی، خودکارآمدی و احساس تعلق به کلاس تقویت می شود (Deci & Ryan, ۲۰۰۰). این یافته ها نشان می دهد که مشارکت فعال دانش آموزان صرفا نتیجه شیوه تدریس نیست، بلکه حاصل تعامل پیچیده میان ویژگی های فردی، محیط آموزشی و سبک تدریس معلم است.در همین راستا، نظریه های یادگیری اجتماعی و سازنده گرایی نیز نقش مهمی در تبیین این رابطه دارند. بر اساس دیدگاه ویگوتسکی، یادگیری در بستر تعامل اجتماعی شکل می گیرد و معلم به عنوان راهنما و تسهیل گر نقش اساسی در هدایت این تعامل دارد.

کلیدواژه ها:

خلاقیت معلم ، مشارکت فعال دانش آموزان ، یاددهی–یادگیری ، روش های تدریس نوآورانه ، انگیزش تحصیلی