تحلیل مفهومی توسعه فرهنگ پژوهش محوری در مدارس متوسطه و نقش مدیر در ترویج آن در بین دبیران

مفهوم سازی توسعه ی فرهنگ پژوهش محوری در مدارس متوسطه به مثابه ی فرایندی پویا و چندلایه، نیازمند بازتعریف نقش راهبردی مدیران آموزشی در خلق فضایی است که در آن معلمان به کنشگری پژوهشی ترغیب شوند. این فرهنگ نه صرفا بر افزایش کمی تولیدات علمی، بلکه بر نهادینه سازی نگرش نقادانه و مسئله یابانه در فرایند تدریس و یادگیری تاکید دارد. مدیر مدرسه به عنوان تسهیل گر اصلی این فرایند، با اتخاذ رویکردهای مشارکتی و حمایت از استقلال حرفه ای معلمان، می تواند موانع ساختاری و روانی همچون کمبود زمان، فقدان مهارت های روش شناختی و ترس از شکست را کاهش دهد. پژوهش محوری در این بستر به یک اصل سازمانی تبدیل می شود که از طریق گفتگوهای حرفه ای، مطالعه ی موردی و اقدام پژوهی در کلاس های درس عینیت می یابد. نقش مدیر فراتر از تامین منابع مالی و تجهیزات کتابخانه ای بوده و شامل طراحی نظام های تشویقی متنوع، ایجاد شبکه های همکاری درون مدرسه ای و برون سازمانی و الگوسازی رفتاری در مواجهه با مسائل آموزشی است. این رویکرد مستلزم توانمندسازی مدیران در حوزه ی رهبری تربیتی و آشنایی آنان با نظریه های تغییر سازمانی و نوآوری آموزشی است تا بتوانند فرهنگ پرسشگری را جایگزین فرهنگ دستوری و اجرای محض نمایند. در این میان، توجه به تفاوت های فردی معلمان و ایجاد فرصت های یادگیری مادام العمر از طریق کارگاه های عملی و جلسات هم اندیشی، از الزامات اجتناب ناپذیر به شمار می رود. همچنین ارزیابی مستمر تاثیر اقدامات پژوهشی بر کیفیت تدریس و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان به عنوان بازخوردی حیاتی، به اصلاح و پالایش راهبردهای مدیریتی کمک می کند. در نهایت، توسعه ی این فرهنگ به تغییر پارادایم حاکم بر مدرسه از سازمانی مجری به نهادی یادگیرنده و پویا منجر می شود که در آن پژوهش نه یک وظیفه ی اضافی، بلکه بخش ذاتی هویت حرفه ای معلم تلقی می گردد.

کلیدواژه ها:

فرهنگ پژوهش محوری ، مدارس متوسطه ، مدیر ، دبیران