جای خالی تاریخ بومی و محلی در برنامه درسی مدارس ایران

برنامه درسی تاریخ در مدارس ایران عمدتا بر روایت های کلان و تاریخ ملی متمرکز است و به تاریخ بومی و محلی توجهی ناچیز داشته است. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل محتوای کتب درسی تاریخ دوره متوسطه دوم (پایه های دهم، یازدهم و دوازدهم) در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ نشان می دهد که کمتر از ۵ درصد از مجموع محتوای این کتاب ها به وقایع، شخصیت ها، آداب ورسوم و میراث فرهنگی مناطق مختلف ایران اختصاص یافته است. این غفلت نظام مند، پیامدهای عمیقی از جمله کاهش هویت محلی و منطقه ای، بی علاقگی و انفعال دانش آموزان نسبت به درس تاریخ، گسست نسل ها از ریشه های فرهنگی و جغرافیایی خود، و نیز نادیده انگاشته شدن ظرفیت های عظیم گردشگری و میراثی استان ها را به دنبال داشته است. مقاله حاضر ضمن آسیب شناسی دقیق وضع موجود و واکاوی موانع ساختاری، محتوایی و اجرایی، راهکارهایی عملیاتی نظیر گنجاندن واحد درسی اختیاری با عنوان «تاریخ استان و دیار ما»، تولید بسته های آموزشی چندرسانه ای بومی و منطقه ای، توانمندسازی دبیران در حوزه پژوهش و تدریس تاریخ محلی، و اصلاح آیین نامه تالیف کتب درسی ارائه می دهد. همچنین این پژوهش بر لزوم تغییر نگاه از تاریخ یکدست و تهران محور به سمت تاریخ چندصدا و چندفرهنگی تاکید می کند تا نظام آموزشی بتواند ضمن حفظ انسجام ملی، به تنوع غنی اقوام، گویش ها، آئین ها و روایت های تاریخی ایران عزیز نیز حق دهد.

کلیدواژه ها:

تاریخ ، بومی ، برنامه ، مدارس