تدوین الگوی برنامه درسی تلفیقی زیست شناسی و ادبیات فارسی جهت ارتقای خلاقیت دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف تدوین الگوی برنامه درسی تلفیقی زیست شناسی و ادبیات فارسی جهت ارتقای خلاقیت دانش آموزان انجام شد. مسئله اصلی پژوهش، ضرورت بهره گیری از رویکردهای میان رشته ای در آموزش برای پرورش تفکر خلاق، یادگیری معنادار و پیوند دانش علمی با ظرفیت های زبانی و ادبی دانش آموزان بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر شیوه اجرا کیفی بود که با روش تحلیل مضمون و الگوی اکتشافی انجام گرفت. جامعه مورد مطالعه شامل منابع علمی، اسناد برنامه درسی، مبانی نظری مرتبط با تلفیق دروس، خلاقیت و آموزش میان رشته ای بود که به صورت هدفمند انتخاب و بررسی شدند. گردآوری داده ها از طریق مطالعه اسناد، متون تخصصی، مقالات علمی و بررسی پیشینه پژوهش صورت گرفت. در فرایند تحلیل، داده ها پس از کدگذاری باز، محوری و گزینشی، در قالب مولفه ها و ابعاد اصلی الگوی برنامه درسی تلفیقی دسته بندی شدند. مدل تحلیل مطالب بر اساس استخراج مفاهیم مشترک زیست شناسی و ادبیات فارسی، شناسایی ظرفیت های تلفیق در اهداف، محتوا، روش های تدریس، فعالیت های یادگیری و ارزشیابی استوار بود. یافته ها نشان داد که عناصر طبیعت، حیات، محیط زیست، بدن انسان، جانوران و گیاهان در زیست شناسی، با ظرفیت های توصیفی، تخیلی، زیبایی شناختی و معنایی متون ادبی فارسی قابلیت پیوند موثر دارند. همچنین نتایج بیانگر آن بود که استفاده از روایت، توصیف، شعر، داستان پردازی علمی، نگارش خلاق و فعالیت های مسئله محور می تواند به تقویت سیالی، ابتکار، انعطاف پذیری و بسط در خلاقیت دانش آموزان منجر شود. بر اساس یافته ها، الگوی پیشنهادی شامل اهداف تلفیقی، محتوای سازمان یافته، راهبردهای تدریس فعال، فعالیت های مشارکتی و ارزشیابی عملکردی بود. این الگو می تواند زمینه افزایش انگیزش، تعامل یادگیرندگان، عمق بخشی به یادگیری و رشد خلاقیت را در فرایند آموزش فراهم سازد. در مجموع، تلفیق زیست شناسی و ادبیات فارسی، رویکردی نوآورانه و اثربخش برای ارتقای خلاقیت و غنی سازی برنامه درسی دانش آموزان به شمار می آید.

کلیدواژه ها:

برنامه درسی تلفیقی ، زیست شناسی ، ادبیات فارسی ، خلاقیت ، آموزش میان رشته ای ، دانش آموزان