واکاوی ابعاد اخلاقی، تربیتی و آموزشی کاربرد هوش مصنوعی مولد در مدارس آینده محور

هوش مصنوعی مولد در سال های اخیر به یکی از اثرگذارترین فناوری های آموزشی بدل شده و مسیر تحول مدارس آینده محور را به شکل جدی تحت تاثیر قرار داده است. این فناوری با توانایی تولید متن، تصویر، صدا و محتوای تعاملی، امکان شخصی سازی یادگیری، تقویت خلاقیت، تسهیل تولید محتوای آموزشی و پشتیبانی از فرایندهای ارزیابی را فراهم می کند؛ با این حال، گسترش آن در مدرسه تنها یک مسئله فناورانه نیست، بلکه مجموعه ای از پرسش های اخلاقی، تربیتی و آموزشی را نیز پیش می کشد. در بعد اخلاقی، مسائلی مانند حریم خصوصی دانش آموزان، مالکیت داده ها، عدالت دسترسی، سوگیری الگوریتمی و مسئولیت پذیری تصمیم های مبتنی بر هوش مصنوعی اهمیت می یابد (صالحی, ۱۴۰۲؛ نادری و همکاران, ۱۴۰۱). در بعد تربیتی، خطر کاهش تلاش شناختی، وابستگی به پاسخ های آماده، تضعیف تفکر انتقادی و تغییر نقش معلم از هدایتگر به ناظر منفعل از جمله چالش های اصلی است (احمدی و رضایی, ۱۴۰۰).در بعد آموزشی نیز ضرورت بازطراحی برنامه درسی، توانمندسازی معلمان، تعریف چارچوب های ارزشیابی جدید و ایجاد استانداردهای استفاده مسئولانه از ابزارهای مولد مطرح می شود (کریمی, ۱۴۰۳؛ موسوی و شریفی, ۱۴۰۲). پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مرور منابع فارسی، به واکاوی ابعاد اخلاقی، تربیتی و آموزشی کاربرد هوش مصنوعی مولد در مدارس آینده محور می پردازد و نشان می دهد که بهره برداری موفق از این فناوری مستلزم ترکیب نوآوری با صیانت از کرامت انسانی، عدالت آموزشی و تربیت متوازن است. یافته ها بیانگر آن است که مدرسه آینده محور تنها در صورتی می تواند از مزایای هوش مصنوعی مولد بهره مند شود که سیاست گذاری، آموزش معلمان، سواد داده ای دانش آموزان و چارچوب های اخلاقی به صورت همزمان و هماهنگ پیش برود.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی مولد ، مدرسه آینده محور ، اخلاق آموزشی ، تربیت ، یادگیری شخصی سازی شده ، عدالت آموزشی