چگونه توانستم با کمک هوش مصنوعی فعالیت های جذاب در ایجاد مشارکت دانش آموزان کلاس ششم دبستان دخترانه شهید ارجمند را ایجاد کنم؟

این اقدام پژوهی با عنوان «چگونه توانستم با کمک هوش مصنوعی فعالیت های جذاب در ایجاد مشارکت دانش آموزان کلاس ششم دبستان دخترانه شهید ارجمند را ایجاد کنم؟» در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ توسط مرضیه نامداری بیرگانی، آموزگار پایه ششم دبستان دخترانه شهید ارجمند شهرستان اهواز، با ۱۰ سال سابقه خدمت و کد پرسنلی ۹۴۰۳۶۹۱۸ انجام شد. مسئله اصلی این پژوهش، کاهش میزان مشارکت فعال برخی از دانش آموزان در فعالیت های کلاسی، بی انگیزگی در پاسخ گویی، کم رنگ بودن همکاری گروهی و محدود شدن یادگیری به روش های تکراری و معلم محور بود. با توجه به اینکه کلاس ششم یکی از پایه های مهم دوره ابتدایی است و دانش آموزان در این سن نیازمند فعالیت های متنوع، چالش برانگیز، خلاقانه و متناسب با علایق خود هستند، استفاده هدفمند از هوش مصنوعی به عنوان یک ابزار نوین آموزشی مورد توجه قرار گرفت.جامعه مورد بررسی، دانش آموزان پایه ششم دبستان دخترانه شهید ارجمند در شهرستان اهواز بودند. این مدرسه حدود ۵۰۰ دانش آموز دارد و کلاس مورد پژوهش شامل ۲۵ دانش آموز دختر بود. هدف اصلی اقدام پژوهی، افزایش مشارکت دانش آموزان در فرایند یاددهی یادگیری از طریق طراحی فعالیت های جذاب، تعاملی و خلاقانه با کمک هوش مصنوعی بود. در مرحله تشخیص مسئله، با مشاهده رفتار دانش آموزان، بررسی میزان مشارکت آنان در بحث های کلاسی، گفت وگوهای فردی و گروهی، تحلیل تکالیف و دریافت بازخورد از دانش آموزان، مشخص شد که بخشی از کلاس در فعالیت های آموزشی نقش فعالی ندارند و بیشتر به شنونده تبدیل شده اند. همچنین یکنواختی برخی فعالیت ها، ترس از اشتباه، پایین بودن اعتمادبه نفس، کمبود فرصت برای بیان نظر و جذاب نبودن برخی تمرین ها از عوامل موثر بر کاهش مشارکت تشخیص داده شد.برای حل این مسئله، مجموعه ای از راهکارهای آموزشی با بهره گیری از هوش مصنوعی طراحی و اجرا شد. این راهکارها شامل تولید پرسش های خلاقانه متناسب با سطح دانش آموزان، طراحی بازی های آموزشی، ساخت سناریوهای داستانی برای تدریس مفاهیم درسی، ایجاد فعالیت های گروهی مبتنی بر مسئله، طراحی مسابقه های کلاسی، تولید کارت های یادگیری، تدوین تکالیف انتخابی، استفاده از تصویر و متن برای تحریک خلاقیت، طراحی نقش آفرینی آموزشی و شخصی سازی فعالیت ها بر اساس توانایی و علاقه دانش آموزان بود. در این فرایند تلاش شد هوش مصنوعی جایگزین نقش معلم نشود، بلکه به عنوان دستیار آموزشی برای غنی سازی تدریس، افزایش تنوع فعالیت ها و ایجاد فرصت های بیشتر برای مشارکت دانش آموزان مورد استفاده قرار گیرد.نتایج اجرای اقدام پژوهی نشان داد که استفاده آگاهانه و برنامه ریزی شده از هوش مصنوعی در کلاس ششم ابتدایی توانست فضای یادگیری را پویاتر و دانش آموزمحورتر کند. پس از اجرای راهکارها، میزان مشارکت داوطلبانه دانش آموزان در پاسخ گویی، فعالیت های گروهی، ارائه نظر، حل مسئله و انجام تکالیف افزایش یافت. دانش آموزانی که پیش تر کمتر در کلاس صحبت می کردند، در قالب فعالیت های بازی محور، داستانی و گروهی حضور فعال تری پیدا کردند. همچنین اعتمادبه نفس، علاقه به یادگیری، همکاری بین دانش آموزان و احساس تعلق به کلاس تقویت شد. مشاهده های کلاسی و بازخوردهای دریافت شده نشان داد که فعالیت های طراحی شده با کمک هوش مصنوعی، به دلیل تنوع، تازگی و ارتباط بیشتر با دنیای ذهنی دانش آموزان، توانستند انگیزه یادگیری را افزایش دهند.در مجموع، این اقدام پژوهی نشان داد که هوش مصنوعی، در صورتی که با شناخت نیازهای واقعی کلاس، مدیریت تربیتی معلم و رعایت اصول آموزشی همراه باشد، می تواند ابزاری موثر برای ایجاد فعالیت های جذاب، افزایش مشارکت دانش آموزان ابتدایی و ارتقای کیفیت یادگیری باشد. تجربه به دست آمده در دبستان دخترانه شهید ارجمند اهواز بیانگر آن است که ترکیب خلاقیت معلم با قابلیت های هوش مصنوعی می تواند کلاس درس را از حالت یکنواخت خارج کرده و آن را به محیطی تعاملی، شاد، فعال و یادگیرنده تبدیل کند. بنابراین پیشنهاد می شود معلمان دوره ابتدایی، به ویژه در پایه ششم، از ابزارهای هوش مصنوعی به صورت هدفمند، اخلاقی و متناسب با شرایط دانش آموزان برای طراحی فعالیت های آموزشی مشارکت محور استفاده کنند.