چگونه توانستم با طراحی و اجرای جشنواره غذای سالم، نگرش و رفتار تغذیه ای دانش آموزان دوره متوسطه دوم را در راستای سبک زندگی سالم بهبود بخشم؟

این اقدام پژوهی با هدف بهبود نگرش و رفتار تغذیه ای دانش آموزان دوره متوسطه دوم هنرستان قائمیه شهرستان شهرکرد ناحیه ۲ در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ انجام شد. مسئله اصلی پژوهش، مشاهده و شناسایی الگوهای نامناسب تغذیه ای در میان هنرجویان، از جمله گرایش به مصرف تنقلات کم ارزش، بی توجهی به صبحانه، استقبال محدود از خوراکی های سالم و ضعف آگاهی عملی نسبت به اصول تغذیه سالم بود؛ وضعیتی که می توانست سلامت جسمی، سطح تمرکز، یادگیری پایدار و کیفیت سبک زندگی دانش آموزان را تحت تاثیر قرار دهد. جامعه هدف این پژوهش ۴۰۰ نفر از هنرجویان دوره متوسطه دوم بود و پژوهش در بستری آموزشی با جمعیت ۶۲۰ دانش آموز و در پایه های یازدهم و دوازدهم اجرا شد.روش پژوهش از نوع کیفی، کاربردی و مبتنی بر الگوی اقدام پژوهی بود که در آن پژوهشگر پس از مرحله شناسایی مسئله، به گردآوری شواهد اولیه از طریق مشاهده مستقیم، گفت وگو با دانش آموزان، تبادل نظر با همکاران، بررسی وضعیت تغذیه در زنگ های تفریح و تحلیل زمینه های فرهنگی و رفتاری موثر بر انتخاب های غذایی پرداخت. یافته های اولیه نشان داد که بخش قابل توجهی از دانش آموزان، علی رغم آگاهی نسبی از اهمیت تغذیه سالم، در عمل تحت تاثیر جذابیت های ظاهری خوراکی های ناسالم، الگوهای نادرست مصرف، کمبود تجربه مشارکتی و ضعف انگیزش درونی، رفتار تغذیه ای مطلوبی نداشتند. بر این اساس، راهکار محوری پژوهش، طراحی و اجرای «جشنواره غذای سالم» به عنوان یک مداخله مشارکتی، انگیزشی، تجربه محور و مدرسه محور انتخاب شد.در فرآیند اجرای این راهکار، فعالیت هایی همچون معرفی غذاهای سالم و بومی، مشارکت گروهی دانش آموزان در تهیه و ارائه خوراکی های مقوی، فضاسازی رقابتی و تشویقی، آموزش غیرمستقیم اصول تغذیه سالم، جلب همکاری اولیا و تقویت نقش الگوهای مدرسه ای در ترویج سبک زندگی سالم به کار گرفته شد. ارزیابی شواهد پس از اجرا نشان داد که این مداخله توانست نگرش دانش آموزان نسبت به تغذیه سالم را مثبت تر سازد، میزان توجه آنان به ارزش غذایی خوراکی ها را افزایش دهد، مشارکت آنان را در انتخاب و مصرف مواد غذایی سالم بیشتر کند و در سطحی ملموس، رفتارهای تغذیه ای آنان را در محیط مدرسه بهبود بخشد. همچنین، جشنواره توانست فضای مدرسه را از آموزش صرفا نظری به سوی یادگیری فعال، تجربه محور و مسئولانه در حوزه سلامت سوق دهد.نتایج این اقدام پژوهی نشان می دهد که بهره گیری از برنامه های خلاقانه، مشارکتی و مبتنی بر تجربه زیسته دانش آموزان، به ویژه در قالب جشنواره های مدرسه ای، می تواند یکی از راهبردهای موثر در اصلاح نگرش و رفتار تغذیه ای نوجوانان و تقویت سبک زندگی سالم در مدارس متوسطه دوم باشد. از این رو، پیشنهاد می شود مدیران و معلمان با طراحی مداخلات آموزشی جذاب، عملی و بومی سازی شده، از ظرفیت برنامه های مدرسه محور برای ارتقای فرهنگ تغذیه سالم و سلامت پایدار دانش آموزان استفاده کنند.مشخصات پژوهشگرنام و نام خانوادگی: زهرا بقائی قفرخیکد پرسنلی: ۵۸۹۶۹۸۲۵سابقه خدمت: ۲۵ سالشهرستان محل خدمت: شهرکرد ناحیه ۲نام مدرسه: هنرستان قائمیهسال تحصیلی: ۱۴۰۵-۱۴۰۴مقطع تحصیلی: متوسطه دومپایه تدریس: یازدهم و دوازدهمتعداد کل دانش آموزان مدرسه: ۶۲۰ نفرتعداد دانش آموزان هر کلاس: ۳۰ نفرجامعه هدف دارای مسئله: ۴۰۰ نفر از هنرجویان