بررسی اثر استفاده از مواد آموزشی دست ساز (کارت های آموزشی، جدول های یادگیری) بر پیشرفت مهارت ریاضی پایه سوم در کلاس چندپایه

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر استفاده از مواد آموزشی دست ساز (شامل کارت های آموزشی عددی، جدول های یادگیری ضرب و تقسیم، و ماکت های هندسی ساخته شده توسط معلم و دانش آموزان) بر پیشرفت مهارت ریاضی دانش آموزان پایه سوم در مدارس چندپایه روستایی انجام شد. کلاس های چندپایه به دلیل حضور همزمان چند پایه تحصیلی در یک کلاس، همواره با چالش کمبود زمان کافی برای آموزش مفهومی ریاضی مواجه هستند (شعبانی و همکاران، ۱۳۹۹). یکی از راهکارهای موثر برای غلبه بر این چالش، استفاده از مواد آموزشی خودساخته است که متناسب با بافت محلی و با هزینه اندک قابل تولید بوده و می تواند توجه دانش آموز را جلب کرده و یادگیری را ملموس کند (میرزایی و نادری، ۱۳۹۸). این پژوهش به روش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل ۴۰ دانش آموز پایه سوم از چهار مدرسه چندپایه روستایی در شهرستان خرم آباد بود که به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۲۰ نفر) و کنترل (۲۰ نفر) جایدهی شدند. گروه آزمایش به مدت ۱۰ هفته (هر هفته ۳ جلسه ۴۵ دقیقه ای) دروس ریاضی پایه سوم (جدول ضرب، ارزش مکانی، جمع و تفریق با انتقال) را با استفاده از مواد آموزشی دست ساز شامل کارت های اعداد مغناطیسی، جدول ارزش مکانی ساخته شده با مقوا، و کارت های بازی ضرب آموزش دیدند، در حالی که گروه کنترل همان مفاهیم را با روش سنتی (تخته سیاه و کتاب درسی) فرا گرفتند. ابزار اندازه گیری شامل آزمون محقق ساخته مهارت ریاضی با ۲۰ سوال (ده سوال محاسباتی، ده سوال مسئله حل کردن) و ضریب پایایی ۰/۸۵ (آلفای کرونباخ) بود. یافته های جدول ها نشان داد که میانگین نمرات گروه آزمایش در پس آزمون (۱۶/۸۰ از ۲۰) به طور معناداری بالاتر از گروه کنترل (۱۱/۴۵ از ۲۰) بود (P<۰/۰۰۱). اندازه اثر بزرگ (مجذور اتا = ۰/۶۲) نشان دهنده تاثیر قوی مواد آموزشی دست ساز بر درک مفاهیم انتزاعی ریاضی، به ویژه در مولفه ارزش مکانی و جدول ضرب است. بحث مقاله بر نقش تجسم عینی مفاهیم انتزاعی و افزایش انگیزه از طریق بازی وارسازی با کارت های آموزشی متمرکز است. پیشنهاد می شود تولید مواد آموزشی دست ساز به عنوان بخشی از برنامه درسی تربیت معلم چندپایه گنجانده شود و بودجه های کوچک محلی برای تامین مواد اولیه در نظر گرفته شود.

کلیدواژه ها:

مواد آموزشی دست ساز ، مهارت ریاضی ، کلاس چندپایه ، پایه سوم ابتدایی.