بررسی تاثیر راهبردهای تدریس فعال بر پیشرفت تحصیلی و انگیزش دانش آموزان کلاس های چندپایه

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر راهبردهای تدریس فعال (روش حل مسئله، روش بحث گروهی و روش ایفای نقش) بر پیشرفت تحصیلی و انگیزش دانش آموزان کلاس های چندپایه دوره ابتدایی انجام شد. روش پژوهش شبه تجربی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان کلاس های چندپایه پایه های چهارم، پنجم و ششم ابتدایی شهرستان ایرانشهر در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ به تعداد ۳۸۰ نفر بود که از میان آن ها ۹۰ نفر (۴۵ پسر و ۴۵ دختر) با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای چندمرحله ای انتخاب و به طور تصادفی در سه گروه آزمایش (هر گروه ۳۰ نفر: گروه اول تحت آموزش با روش حل مسئله، گروه دوم با روش بحث گروهی، گروه سوم با روش ایفای نقش) و یک گروه کنترل ۳۰ نفری (آموزش به روش سنتی سخنرانی) گمارش شدند. ابزارهای پژوهش شامل آزمون پیشرفت تحصیلی محقق ساخته در دروس ریاضی و علوم با پایایی ۰/۹۱ (بر اساس آلفای کرونباخ) و پرسشنامه استاندارد انگیزش تحصیلی هارتر (۱۹۸۱) با پایایی ۰/۸۸ بود. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره (MANCOVA) و آزمون تعقیبی بونفرونی تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که بین میانگین نمرات پیشرفت تحصیلی و انگیزش گروه های آزمایش و کنترل تفاوت معناداری وجود دارد (۰/۰۰۱>p). روش ایفای نقش با مجذور اتای ۰/۶۷ بیشترین تاثیر را بر پیشرفت تحصیلی و روش بحث گروهی با مجذور اتای ۰/۵۹ بیشترین تاثیر را بر انگیزش تحصیلی نشان دادند. همچنین روش حل مسئله تاثیر معنادار اما کم تری نسبت به دو روش دیگر بر هر دو متغیر وابسته داشت (۰/۰۵>p). بر اساس نتایج، راهبردهای تدریس فعال به ویژه روش های ایفای نقش و بحث گروهی به دلیل ایجاد محیط یادگیری مشارکتی و ارتباط عاطفی مثبت، در کلاس های چندپایه که با چالش تنوع سنی و درسی مواجه هستند، بسیار موثر عمل می کنند. به معلمان کلاس های چندپایه توصیه می شود که برای ارتقای پیشرفت تحصیلی و انگیزش دانش آموزان، از راهبردهای تدریس فعال به صورت تلفیقی و متناسب با شرایط کلاس استفاده کنند.

کلیدواژه ها:

راهبردهای تدریس فعال ، پیشرفت تحصیلی ، انگیزش تحصیلی ، کلاس های چندپایه.