واکاوی فرایند تحول هویت حرفه ای معلمان در گذار از آموزش سنتی به آموزش در عصر هوش مصنوعی

مقدمه و هدف: با ظهور پرشتاب فناوری های نوپدید، به ویژه هوش مصنوعی مولد، نظام های آموزشی با تحولی بنیادین روبرو شده اند که نه تنها روش های تدریس، بلکه چیستی و کیستی «معلم» را نیز به چالش کشیده است. هدف از این پژوهش، واکاوی فرایند پیچیده و چندبعدی تحول هویت حرفه ای معلمان در بستر گذار از پارادایم آموزش سنتی مبتنی بر انتقال دانش، به آموزش هوشمند و انسان محور در عصر هوش مصنوعی است.روش شناسی: این مطالعه با بهره گیری از رویکرد کیفی و روش تحلیل پدیدارشناسی انجام شده است. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با نمونه ای از معلمان پیشرو در استفاده از ابزارهای دیجیتال و کارشناسان تکنولوژی آموزشی گردآوری شد. تحلیل داده ها با روش کدگذاری استقرایی برای شناسایی مضامین اصلی گذار هویتی صورت گرفت.یافته ها: یافته های پژوهش نشان می دهد که هویت حرفه ای معلمان در این گذار، دستخوش دگردیسی سه جانبه ای است: نخست، از «معلم به مثابه منبع دانش» به «معلم به مثابه تسهیل گر و طراح یادگیری»؛ دوم، گذار از «تکنیک گرایی محض» به «تفکر انتقادی و اخلاق مدار در مواجهه با الگوریتم ها»؛ و سوم، تجربه بحران های هویتی ناشی از ترس از جایگزینی توسط ماشین که منجر به بازنگری در ارزش افزوده ی انسانی در فرایند تدریس شده است. چالش هایی نظیر شکاف دیجیتال و فقدان سواد هوش مصنوعی به عنوان موانع اصلی در تثبیت هویت حرفه ای نوین شناسایی شدند.بحث و نتیجه گیری: نتایج حاکی از آن است که هویت حرفه ای در عصر هوش مصنوعی دیگر یک موجودیت ایستا نیست، بلکه فرایندی سیال و در حال تکامل است. برای همسویی با این تغییرات، نظام آموزشی نیازمند طراحی برنامه های توانمندسازی حرفه ای است که فراتر از مهارت های فنی، بر ارتقای «هوش عاطفی»، «سواد الگوریتمی» و «تاب آوری شناختی» معلمان تمرکز داشته باشد. این پژوهش پیشنهاد می کند که معلمان برای حفظ عاملیت خود در کلاس درس هوشمند، باید هویت حرفه ای خود را بر محوریت «هم افزایی انسان و ماشین» بازتعریف کنند تا بتوانند از ابزارهای هوش مصنوعی نه به عنوان رقیب، بلکه به عنوان «همکار هوشمند» برای تعمیق یادگیری بهره گیرند.