مدل یابی نقش شایستگی دیجیتال معلمان در یادگیری عمیق و درگیری تحصیلی دانش آموزان

در عصر تحول دیجیتال آموزش، گذار از آموزش های سنتی به محیط های یادگیری نوین، نیازمند بازتعریف نقش معلم است. شایستگی دیجیتال دیگر یک مهارت جانبی نیست، بلکه پیش شرطی اساسی برای تسهیل گری در یادگیری محسوب می شود. هدف اصلی این پژوهش، ارائه یک الگوی ساختاری برای تبیین چگونگی اثرگذاری شایستگی های دیجیتال معلمان بر دو مولفه حیاتی یعنی «یادگیری عمیق» و «درگیری تحصیلی» دانش آموزان است. این مطالعه در پی پاسخ به این پرسش است که چگونه تسلط معلم بر ابزارهای نوین، می تواند فراتر از انتقال ساده اطلاعات، منجر به درگیری ذهنی، عاطفی و رفتاری دانش آموزان با محتوای آموزشی شود.این پژوهش با رویکردی کمی و روش توصیفی-همبستگی از نوع مدل سازی معادلات ساختاری انجام شده است. جامعه آماری شامل معلمان و دانش آموزان دوره متوسطه دوم است که با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شده اند. ابزارهای گردآوری داده ها شامل پرسشنامه های استاندارد شایستگی دیجیتال (بر اساس چارچوب DigCompEdu)، مقیاس درگیری تحصیلی و آزمون سنجش یادگیری عمیق بود. روایی و پایایی ابزارها از طریق تحلیل عاملی تاییدی و ضریب آلفای کرونباخ مورد تایید قرار گرفت و تحلیل داده ها با بهره گیری از نرم افزار AMOS انجام شد.یافته ها:نتایج تحلیل ساختاری نشان داد که شایستگی دیجیتال معلمان دارای اثر مستقیم، مثبت و معناداری بر درگیری تحصیلی دانش آموزان است. همچنین، یافته ها حاکی از آن است که یادگیری عمیق در این مدل، نقش میانجی قدرتمندی ایفا می کند؛ به این معنا که وقتی معلمان از شایستگی های دیجیتال خود برای طراحی فعالیت های تعاملی و حل مسئله استفاده می کنند، دانش آموزان نه تنها به لحاظ رفتاری درگیر می شوند، بلکه با محتوا پیوند شناختی عمیق تری برقرار می سازند. مدل نهایی نشان داد که مولفه های «طراحی محتوای چندرسانه ای» و «استفاده از محیط های یادگیری تعاملی» بیشترین وزن را در پیش بینی درگیری تحصیلی ایفا می کنند.نتیجه گیری:یافته های این پژوهش بیانگر آن است که شایستگی دیجیتال معلمان، کاتالیزوری برای ارتقای کیفیت یادگیری است. این مطالعه نشان می دهد که سرمایه گذاری بر توانمندسازی دیجیتال معلمان، صرفا یک اقدام فنی نیست، بلکه یک استراتژی تربیتی برای عمق بخشی به فرآیند یاددهی-یادگیری است. پیشنهاد می شود سیاست گذاران آموزشی در برنامه های توسعه حرفه ای معلمان، تمرکز از «سواد رایانه ای صرف» را به سمت «ترکیب شایستگی های دیجیتال با رویکردهای یادگیری عمیق» تغییر دهند تا محیط کلاس به فضایی برای کنجکاوی و درگیری فعالانه دانش آموزان تبدیل شود.